ارزیابی روند تغییرات دانه های روغنی در الگوی کشت استان گلستان

استان گلستان یکی مهمترین قطب های تولید دانه های روغنی درکشور است به نحوی که در تولید کلزا، سویا و آفتابگردان رتبه یک کشوری است. به همین دلیل برنامه ریزان با دو هدف در برنامه الگوی کشت استان به این گیاهان، رویکردی افزایشی دارند. یک هدف تامین بخشی از روغن مورد نیاز کشور و هدف دوم حفظ پایداری منابع پایه است. دانه های روغنی در استان گلستان هم به صورت پاییزه و زمستانه (کلزا، کاملینا، گلرنگ) و هم به صورت بهاره و تابستانه (سویا، آفتابگردان و کنجد) کشت می شوند. این مقاله به ارزیابی برنامه توسعه این گیاهان در دو بخش مجزا می پردازد که بر پایه اجرای الگوی کشت دو ساله (۰۳-۱۴۰۲و ۰۴-۱۴۰۳) با شرایط اقلیمی متفاوت (بارندگی مطلوب در سال نخست و خشکسالی در سال دوم) انجام شده است. در بخش اول ضمن ارایه کمی تغییرات دو ساله سطح و تولید مشخص خواهد شد که سهم کدامیک از شاخص ها (سطح یا عملکرد) در تولید نقش ایفا کردند. در بخش دوم هم با توجه به برنامه الگوی کشت میزان تحقق برنامه برای هر گیاه به تفکیک مورد ارزیابی قرار می گیرد. بطورکلی، نتیجه ارزیابی نشان داده است که تغییرات تولید چه در شرایط ترسالی و چه در شرایط خشکسالی عمدتا ناشی از سطح است و عملکرد در تغییرات تولید اثر کمتری دارد. علیرغم تدوین برنامه های افزایش سطح در الگوی کشت برای گیاهان دانه روغنی، نتایج عمدتا به سمت کاهش سطح گرایش دارند. عوامل متعددی در این امر دخیل هستند ولی اصلی ترین دلیل کاهش سطح گیاهان دانه روغنی اقتصادی نبودن این گیاهان همراه با عملکرد پایین در مقابل گیاهان رقیب می باشد.

کلیدواژه ها:

اثربخشی سطح ، تولید ، پایداری ، درصد تحقق