تحلیل تطبیقی ریخت شناسی شخصیت حضرت یعقوب (ع) در قرآن کریم و عهد عتیق با محوریت مفهوم «هیمنه»

متون مقدس ابراهیمی با وجود برخورداری از چارچوب های روایی مشترک، غالبا بستر اختلافات عمیق ایدئولوژیک و غایت شناختی هستند. بر همین اساس، مسئله اصلی این پژوهش تبیین چگونگی دگردیسی و تفاوت در بازنمایی ریخت شناختی شخصیت حضرت یعقوب (ع) میان دو متن کلیدی «قرآن کریم» و «سفر پیدایش» است. این مقاله با اتکا به روش توصیفی-تحلیلی و بهره گیری از رویکرد روایت شناسی تطبیقی تلاش می کند تا نشان دهد چگونه قرآن کریم با کاربست اصل «هیمنه» (سیطره تصحیحی)، روایت توراتی پیش از خود را بازخوانی و پالایش کرده است. یافته های تحقیق گویای آن است که عهد عتیق در راستای هویت سازی برای یک قوم خاص، شخصیتی خاکستری، پرنوسان و درگیر با لغزش های انسانی از یعقوب به تصویر می کشد. در مقابل، گفتمان تعالی بخش قرآن با حذف عامدانه عناصر دراماتیک و چالش برانگیز، سطح الهیاتی این شخصیت را ارتقا داده و او را به عنوان الگویی معصوم، ایستا و کاملا پیراسته از خطا معرفی می کند. دستاورد نهایی این تطبیق متنی نشان می دهد که قهرمان ملی و جایزالخطای روایات یهودی، در نص صریح قرآن به یک اسوه جهانی و بی نقص تبدیل شده است.

کلیدواژه ها:

حضرت یعقوب ، عهد عتیق ، قرآن کریم ، روایت شناسی ، هیمنه ، شخصیت پردازی