مقایسه ساختاری-کارکردی آموزه تواضع در قرآن و عهد جدید

تواضع در اخلاق دینی مسلمانان و مسیحیان جایگاهی ویژه دارد که آن را از حد صرف فضیلتی ممدوح فراتر می برد. پژوهش پیش رو با هدف مقایسه تطبیقی آموزه تواضع در قرآن و عهد جدید، به بررسی نظام مند وجوه اشتراک و افتراق آن در این دو متن مقدس می پردازد. ارائه تطبیقی این الگوها می تواند در گفتگوی بین ادیانی به عنوان مکملی برای تقویت نگاه جهان شمول به این فضیلت اخلاقی موثر باشد. در این راستا آیات قرآنی و فقرات عهد جدید با روش توصیفی-تحلیلی و تطبیقی، تحلیل می شود. یافته ها نشان می دهد تواضع در هر دو سنت، فضیلتی محوری و نشانه ایمان است، اما مبانی الهیاتی آن متمایز است. در قرآن، تواضع ریشه در توحید ذاتی و عبودیت محض دارد، حال آنکه عهد جدید بر الگوگیری از فروتنی مسیح و فیض نجات بخش تاکید می کند. در حوزه مصادیق، قرآن با ترسیم سلسله مراتب تواضع (در برابر خدا، والدین، مومنان و حتی جاهلان) و پیوند آن با عدالت اجتماعی، چارچوبی جامع و متعادل ارائه می دهد. در مقابل، عهد جدید بر تواضع درون کلیسایی و خدمت به عنوان تجلی محبت تمرکز دارد. از جنبه تربیتی، قرآن با رویکردی تدریجی و غیرمستقیم، و عهد جدید با ارائه الگوی مثبت و توصیه مستقیم عمل می کنند. قرآن با نگاهی جامعه ساز، تدریجی و توحیدمحور، تواضع را در خدمت بناء امت عادلانه قرار می دهد، حال آنکه عهد جدید با نگاهی نجات شناختی، فردگرایانه و مسیح محور، تواضع را راهی برای اتحاد با مسیح و وحدت کلیسا می داند.

کلیدواژه ها:

تواضع ، قرآن کریم ، عهد جدید ، اخلاق تطبیقی ، اسلام و مسیحیت