نقش نانوذرات اکسیدروی در بهبود رشد، کیفیت و تحمل به تنش های محیطی در گیاهان زینتی

گیاهان زینتی به دلیل ارزش اقتصادی بالا، حساسیت فیزیولوژیکی قابل توجه و نقش اساسی در بهبود کیفیت زندگی انسان، جایگاه ویژه ای در سیستم های نوین باغبانی دارند. بااین حال، تولید تجاری این گیاهان به دلیل وابستگی شدید به نهاده های شیمیایی، مصرف بالای آب و حساسیت بالا به تنش های زنده و غیرزنده با چالش های جدی روبرو است. روی به عنوان یک ریزمغذی ضروری، نقش کلیدی در فرآیندهای فیزیولوژیکی گیاه از جمله فعال سازی آنزیم ها، سنتز هورمون های رشد، پایداری غشاهای سلولی و تنظیم سیستم آنتی اکسیدانی ایفا می کند. با این حال، کارایی پایین و پیامدهای محیط زیستی کودهای متداول عنصر روی در خاک های آهکی و گلخانه ای، ضرورت توسعه رویکردهای نوین تغذیه ای را برجسته می سازد. هدف از این مطالعه مروری، ارائه تحلیلی جامع از نقش نانوذرات اکسیدروی در بهبود رشد، کیفیت، فرآیندهای فیزیولوژیکی و افزایش تحمل به تنش ها در گیاهان زینتی، همراه با بررسی چالش ها و چشم اندازهای آینده این فناوری است. در این مقاله، مطالعات منتشرشده مرتبط با سنتز، جذب، انتقال و اثرات زیستی نانوذرات اکسیدروی در گیاهان زینتی به صورت نظام مند مرور و تحلیل شدند. روش های مختلف سنتز (فیزیکی، شیمیایی و زیستی)، مسیرهای جذب (ریشه ای و برگی) و سازوکارهای فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی اثر این نانوذرات بررسی شد. ویژگی هایی مانند اندازه نانومتری، سطح ویژه بالا، قابلیت نفوذ موثر و رهایش تدریجی یون های روی، نانوذرات اکسیدروی را به گزینه ای امیدبخش تبدیل کرده است. نتایج مطالعات نشان می دهد که کاربرد نانوذرات اکسیدروی در غلظت های بهینه می تواند موجب بهبود معنی دار رشد رویشی، افزایش محتوای کلروفیل، ارتقای کیفیت ظاهری و گلدهی، تقویت سیستم آنتی اکسیدانی و تحمل گیاهان زینتی به تنش های غیرزیستی نظیر شوری، خشکی و دما شود. این اثرات عمدتا به افزایش فراهمی زیستی روی، تنظیم متابولیسم رنگ دانه ها، کاهش تجمع گونه های فعال اکسیژن و تعدیل مسیرهای هورمونی نسبت داده می شوند. بااین حال، پاسخ گیاهان زینتی به نانوذرات اکسیدروی وابسته به غلظت، روش کاربرد، ویژگی های فیزیکوشیمیایی نانوذرات و گونه گیاهی است و مصرف بیش از حد ممکن است منجربه بروز سمیت، تجمع زیستی و اختلالات متابولیکی شود؛ بنابراین، نانوذرات اکسیدروی پتانسیل بالایی به عنوان منبع نوین و کارآمد روی در تولید پایدار گیاهان زینتی دارند، اما تعیین غلظت های بهینه، درک سازوکار های مولکولی و ارزیابی اثرات بلندمدت محیط زیستی، پیش نیاز استفاده ایمن و گسترده از این فناوری در مقیاس تجاری است.

کلیدواژه ها:

Biotic Stress ، Growth Regulators ، Nano-fertilizer ، Sustainable Horticulture ، باغبانی پایدار ، تنش زنده ، تنظیم کننده های رشد ، نانو کود