روایت شناسی اذکار برگرفته از قرآن کریم در نگاره «ضربه زدن فریدون به ضحاک» در شاهنامه شاه تهماسبی

شاهنامه شاه تهماسبی از جمله نفایس متون و نسخ خطی مصور در تمام ادوار تاریخ ایران و بلکه تاریخ جهان می باشد. این نسخه چه به لحاظ فن کتاب آرایی و چه به لحاظ قطع بسیار بزرگ خود در دنیا کم نظیر است و شوربختانه در دوره پهلوی دوم به صورت یکجا خریداری نشده و در نهایت سرنوشت غم باری را از سر گذراند. در این پژوهش به بررسی کتیبه های قرآنی موجود در یکی از نگاره های این شاهنامه با عنوان «فریدون به ضحاک ضربه می زند» پرداخته و دلایل عمدتا منطقی ارتباط میان داستان نگاره و کتیبه های قرآنی را جویا شده و به دلایل دخل و تصرف هنرمند در تبدیل آیات قرآنی به ذکر و استفاده از آن در کتیبه های خوشنویسی وابسته به بنا در نگاره پرداخته ایم، مسئله ای که ممکن است ساده و سطحی به نظر برسد، اما دارای مفاهیم عمیق دینی و عرفانی بوده که می توان به پاسخهای متقنتری دست یافت. تحقیق حاضر به صورت کیفی بوده و با رویکرد توصیفی- تحلیلی نگاره مورد نظر را واکاوی کرده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که ممکن است نگارگر اذکار برگرفته از آیات قرآن کریم را به صورت آگاهانه و در جهت همذات پنداری با قهرمان داستان (فریدون) به کار برده باشد.

کلیدواژه ها:

شاهنامه شاه تهماسبی ، روایت شناسی ، اذکار قرآنی ، فریدون ، ضحاک