کاربرد کندکننده های رشد در گیاهان: چالش ها و فرصت ها

تنظیم کننده های رشد گیاهی ترکیبات طبیعی یا مصنوعی هستند که رشد و بلوغ گیاهان را از طریق تاثیر بر فرآیندهای فیزیولوژیکی تغییر یا کنترل می کنند. اگر این ترکیبات به صورت طبیعی در گیاه تولید شوند، به آنها فایتوهورمون یا هورمون گیاهی گفته می شود. پنج گروه اصلی هورمون های گیاهی شامل اکسین ها، سیتوکینین ها، جیبرلین ها، اتیلن و آبسیزیک اسید هستند. با این حال، گروه های دیگری از مواد فعال رشد گیاهی نیز وجود دارند که نمی توان آنها را در این پنج دسته جای داد، اما عملکرد مشابهی دارند و می توانند رشد گیاه را مهار یا تحریک کنند. این ترکیبات شامل براسینواستروئیدها، سالسیلیک اسید، جاسمونیک اسیدها، تریازول ها، محرک های رشد (مانند هیمکسازول و پیری پروپانول)، برگ ریزان ها (مانند کلسیم سیانامید و دی متیپین) و کندکننده های رشد هستند. کندکننده های رشد گیاهی در غلظت مناسب می توانند بدون ایجاد سمیت یا بدشکلی، طول شاخ و برگ و الگوی رشد گیاه را کاهش دهند. این اثر عمدتا از طریق کاهش بزرگ شدن سلولی و تا حدی از طریق کاهش نرخ تقسیم سلولی حاصل می شود. برخی از این کندکننده ها اهمیت تجاری بالایی در کشاورزی و باغبانی دارند و ابزار موثری برای دستیابی به اهداف مورفولوژیکی خاص محسوب می شوند. با این حال، اثرگذاری آن­ها به گونه گیاهی، مرحله رشد، دوز و شرایط محیطی بستگی دارد. استفاده بیش از حد یا نادرست می تواند منجر به توقف رشد، تاخیر در گلدهی یا پیامدهای منفی دیگر شود. علاوه بر این، برخی علف کش ها و آفت کش ها نیز از گروه تنظیم کننده ها و کندکننده های رشد هستند که نیازمند دقت در زمان و غلظت کاربرد می باشند تا اثر منفی بر رشد گیاه ایجاد نکنند. هدف این مقاله، معرفی برخی از کندکننده های رشد، نکات کلیدی در زمان استفاده برای دستیابی به عملکرد مطلوب، کاربردهای آنها و پیامدهای بالقوه استفاده نادرست این ترکیبات است. درک صحیح از این عوامل می تواند به بهینه سازی استفاده از تنظیم کننده های رشد و افزایش بهره وری کشاورزی کمک کند.

کلیدواژه ها:

Plant growth retardants ، Gibberellins ، Triazoles ، Environmental conditions ، تنظیم کننده های رشد گیاهی ، جیبرلین ، تریازول ها ، شرایط محیطی