بررسی امکان جایگزینی بستر وارداتی کوکوپیت با بستر معدنی پومدیا تحت سطوح مختلف نانوپلیمرسوپرجاذب در خیار گلخانه ای

با توجه به محدودیت منابع آبی و کاهش کیفیت خاک، استفاده از روش های جایگزین کشت همراه با مدیریت بهینه بستر رشد گیاهان، راهبردی موثر در ارتقای عملکرد و کیفیت محصولات کشاورزی است. در این راستا آزمایشی فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی و با سه تکرار، به منظور ارزیابی اثر نانوپلیمر سوپرجاذب و سه نوع بستر کشت بر شاخص های رشدی و عملکردی، کیفی و فیزیولوژیک خیار گلخانه ای و کسر زهکش بستر های کشت، در پاییز و زمستان ۱۴۰۱ در گلخانه دانشگاه شهید چمران اهواز اجرا گردید. تیمارها شامل سه بستر کشت (کوکوپیت+پرلیت، پومیس و پومدیا) و سه سطح نانو پلیمر سوپرجاذب (۰، ۳ و ۶ گرم در لیتر بستر) بودند. نتایج این آزمایش نشان داد که افزایش میزان نانوپلیمر سوپرجاذب در بسترهای کوکوپیت+پرلیت و پومدیا، شاخص های کمی و کیفی خیار گلخانه ای را کاهش می دهد، در حالی که در بستر پومیس، با افزایش نانو پلیمر سوپرجاذب، شاخص های کمی و کیفی افزایش یافت. نتایج برهمکنش بستر و نانو پلیمر سوپرجاذب نشان داد که بیشترین و کمترین سطح برگ به ترتیب در بستر کوکوپیت+پرلیت بدون نانو پلیمر سوپرجاذب (۱۳۹۸۰سانتی متر مربع) و کوکوپیت+پرلیت با ۶ گرم نانو پلیمر سوپرجاذب (۷۲۳۹ سانتی متر مربع)  مشاهده شد. در بستر پومیس، افزایش سطوح سوپرجاذب موجب بهبود شرایط رشدی و فتوسنتزی شد، در حالی که تفاوت معنی داری در فتوسنتز بین دو بستر کوکوپیت+پرلیت و پومدیا در سطح صفر نانو پلیمر سوپرجاذب مشاهده نشد. در بستر پومدیا بدون نانو پلیمر سوپرجاذب افزایش ۳۶/۱۹ درصدی عملکرد در قیاس با بستر پومدیا و سوپرجاذب ۶ گرم مشاهده گردید. بیشترین و کمترین کارایی مصرف آب به ترتیب در بستر پومدیا بدون نانو پلیمر سوپرجاذب و کوکوپیت+پرلیت با ۶ گرم نانو پلیمر سوپرجاذب ثبت شد. برهمکنش بستر و نانو پلیمر سوپرجاذب نشان داد که بیشترین کسر زهکش در بستر پومیس بدون نانو پلیمر سوپرجاذب با مقدار ۶۲/۲۵% و کمترین کسر زهکش در بستر پومدیا و نانو پلیمر سوپرجاذب ۶ گرم با مقدار ۹۳/۱۱% مشاهده گردید. بر اساس نتایج، بستر پومدیا جذب نیتروژن برگ های خیار را بیشتر از فسفر و پتاسیم تحت تاثیر خود قرار داده است. مطابق نتایج، نانو پلیمر سوپرجاذب اثرات مفیدی بر رشد گیاه در بسترهای کوکوپیت و پومدیا نداشت، در حالی که عملکرد را در بستر پومیس بهبود بخشید که نشان از برهمکنش مثبت بین بستر و پلیمر سوپرجاذب است. یافته های این آزمایش نشان داد که در بسترهای کوکوپیت+پرلیت و پومدیا بدون نانو پلیمر سوپرجاذب و پومیس با ۶ گرم نانو پلیمر سوپرجاذب، بهترین شاخص های رشدی و عملکردی حاصل گردید. این نتایج نشان می دهد که این بسترها می توانند جایگزین های مقرون به صرفه ای برای کوکوپیت وارداتی باشند.

کلیدواژه ها:

Cultivation substrate ، Hydroponics ، Nutrition ، Water use efficiency ، Yield ، بستر کشت ، تغذیه ، کارایی مصرف آب ، عملکرد ، هیدروپونیک