ارزیابی عملکرد و بهینه سازی مدیریت بهره برداری شبکه آبیاری و زهکشی دشت بیلوار

هدف: ارزیابی جامع وضعیت بهره برداری شبکه آبیاری و زهکشی دشت بیلوار و ارائه راهکارهای مدیریتی و فنی جهت بهبود عملکرد آن. روش پژوهش: این تحقیق شامل ارزیابی عملکرد مدول های نیرپیک، بررسی راندمان انتقال در کانال BLMC، تحلیل وضعیت ایستگاه های پمپاژ ناحیه عمرانی B۳ و B۴، بررسی هدررفت آب در زمان قطع برق، امکان سنجی جایگزینی کانال روباز با سامانه انتقال تحت فشار و تحلیل عوامل اجتماعی–اقتصادی عدم انعقاد قرارداد کشاورزان بوده است. داده ها از طریق برداشت های میدانی، اندازه گیری دبی با مولینه Seba، تحلیل هیدرولیکی، بازدید از تاسیسات، پرسش نامه های بهره برداران و پردازش اطلاعات در محیط GIS جمع آوری گردید. یافته ها: خطای اندازه گیری مدول های نیرپیک کمتر از ۵ درصد بوده و عملکرد قابل قبولی داشتند، اما سازه های تنظیم کننده سطح آب (چک ها) در وضعیت متوسط ارزیابی شدند. راندمان انتقال در بخشی از کانال اصلی حدود ۸/۹۰ تا ۶/۹۱ درصد محاسبه شد که کمتر از مقادیر طراحی بوده و عمدتا ناشی از برداشت های غیرمجاز و نشت در سازه ها است. انتخاب نامناسب پمپ ها، عدم تراز تجهیزات و ضعف نگهداری در ایستگاه های پمپاژ موجب کاهش بازده عملکرد شده است. قطع برق روزانه سبب هدررفت قابل توجه آب در شبکه گردیده است. جایگزینی بخشی از کانال با لوله می تواند ضمن کاهش تلفات، برخی ایستگاه های پمپاژ را حذف نماید. پایین بودن سودآوری کشت های رایج، نبود بازار مطمئن و ضعف دانش فنی کشاورزان از عوامل اصلی عدم مشارکت بهره برداران تشخیص داده شد.  نتیجه گیری: توسعه کشت های پاییزه باارزش افزوده بالاتر، استقرار سامانه GIS، اصلاح مدیریت بهره برداری و ارتقای نگهداری ایستگاه های پمپاژ به عنوان مهم ترین راهکارهای بهبود عملکرد شبکه پیشنهاد گردید.

کلیدواژه ها:

شبکه آبیاری و زهکشی ، بهره برداری ، راندمان انتقال ، ایستگاه پمپاژ ، مدول نیرپیک ، دشت بیلوار ، GIS