تحلیل تطبیقی نقش قرائن در دلالت الفاظ با تاکید بر ظرفیت های هوش مصنوعی

قرینه به آن چیزی گفته می شود که گوینده برای روشن ساختن مقصود خود بیان می نماید، یا آن چیزی که برای بیان این که معنای حقیقی مقصود نیست آورده می شود. الفاظ در متون شرعی اغلب دارای معانی متعدد هستند و به تنهایی نمی توانند مقصود متکلم را به طور کامل منتقل کنند. بنابراین، بهره گیری از قرائن، اعم از لفظی و غیرلفظی، در فهم معنای حقیقی، مجازی، و معانی مشترک و در دلالت امر ضروری است. هدف این پژوهش، تحلیل تطبیقی نقش و قلمرو قرائن در دلالت الفاظ و استنباط احکام از دیدگاه اصولیان فریقین و واکاوی ظرفیت های هوش مصنوعی در این زمینه است. یافته های پژوهش نشان داده است که قرائن به عنوان ابزارهای کلیدی در علم اصول، نقش اساسی در استنباط دقیق تر احکام و جلوگیری از برداشت های نادرست ایفا می کنند. در این میان، ظرفیت های نوین هوش مصنوعی از جمله سرعت و دقت بالا در تحلیل الفاظ، امکان شناسایی قرائن از طریق پردازش حجم عظیم داده های متنی، و نقش تکمیلی آن در فرآیند استنباط فقهی به عنوان یافته های کلیدی این تحقیق قابل توجه است. با این حال، پژوهش محدودیت های شناختی هوش مصنوعی در تمایز دلالت های لفظی به ویژه در حوزه قرائن غیرلفظی وابسته به عقل و عرف را نیز آشکار ساخته و بر ضرورت نظارت انسانی تاکید می ورزد. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد تطبیقی، ضمن برجسته سازی اهمیت قرائن در علم اصول فقه و استفاده از ظرفیت های هوش مصنوعی را در خدمت اجتهاد و استنباط گشوده است.

کلیدواژه ها:

قرینه ، دلالت ، الفاظ ، سیاق ، هوش مصنوعی