<span lang="FA">تحلیل «رابطه» در قضایا و بررسی مدلول آن در وجودشناسی ابن سینا

«وجود رابط» با «رابطه» در قضایا پیوند خورده است؛ به نحوی که حتی لفظ «وجود» به عنوان رابطه توسط فیلسوفان به کار برده شده است. در حکمت متعالیه، «وجود رابط» مدلول «رابطه» در قضایای حملی ایجابی مطابق با واقع است. این در حالی است که در قضایای سالبه، حتی با فرض عدم «حکم»، نیز از رابطه سخن گفته شده است. در این مقاله، با روش تحلیل محتوا در آثار ابن سینا، رابطه و مدلول آن بررسی شده و نتایج زیر به دست آمده است: یکم اینکه اختلاف مبنایی بین ابن سینا و ملاصدرا در مدلول رابطه در قضایا وجود ندارد و از نظر هر دو بر نسبت محمول به موضوع دلالت می کند. این نسبت (که معنایی حرفی است)، از وجود افراد اضافه حکایت می نماید؛ دوم اینکه دو موضوع است که ابن سینا را ممتاز می کند: یکی اینکه در نظام فلسفی ابن سینا موجودات اشخاص مستقلی هستند که با اضافات مرتبط با یکدیگر می شوند و دیگری اینکه مدلول «رابطه» دو حالت دارد یکی قبل از تصدیق و یکی بعد از آن که در حالت دوم با «نفس الامر» ارتباط و اتصال دارد. بنابراین همانگونه که موجودات بر پایه اضافات با آن وجود خاصی که دارند در جهان یکپارچه و مرتبط اند، در ذهن نیز معانی اسمی به واسطه ویژگی خاص معانی این اضافات (معانی حرفی) به خصوص «رابطه»ها تبدیل به آینه ای از جهان می شوند و با تصدیقی که عارض بر این روابط می گردد، عینیت ذهن و عین را ممکن می سازد.

کلیدواژه ها:

وجود رابط ، وجود رابطی ، رابطه ، قضیه ، ابن سینا