مدل سازی ابعاد شهر مطلوب در شهرسازی معاصر با کاربست رویکرد مرور سیستماتیک

هدف: پژوهش حاضر با هدف بازخوانی مفهوم شهر مطلوب و ارائه الگویی جامع بر پایه مرور نظام مند ادبیات معاصر شهرسازی انجام شد. روش: این پژوهش با روش فراترکیب و بر اساس رویکرد مرور نظام مند مطابق دستورالعمل پریزما انجام شد. مقالات علمی منتشرشده در بازه زمانی ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۵ از پایگاه های اطلاعاتی داخلی شامل پایگاه اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی، مگیران و نورمگز و همچنین پایگاه های بین المللی گوگل اسکالر، اسکوپوس و وب آو ساینس جستجو شدند. در مجموع ۷۰ مقاله شناسایی شد که پس از اعمال معیارهای ورود و خروج، ۱۵ مقاله برای تحلیل نهایی انتخاب گردید. داده ها با استفاده از تحلیل محتوای کیفی و کدگذاری باز، محوری و انتخابی بررسی شدند و مولفه های اصلی شهر مطلوب استخراج و طبقه بندی شدند. یافته ها: نتایج نشان داد که شهر مطلوب بر هفت بعد اصلی شامل ابعاد کالبدی، اجتماعی، اقتصادی، زیست محیطی، فرهنگی، مدیریتی و فناورانه استوار است. بررسی مطالعات نشان داد که این ابعاد به صورت مستقل عمل نمی کنند، بلکه ارتباطی متقابل و مکمل با یکدیگر دارند و تحقق هر یک به تقویت سایر ابعاد کمک می کند. همچنین، حکمرانی کارآمد، مشارکت شهروندان، عدالت فضایی، حفاظت از محیط زیست، توسعه زیرساخت های شهری و بهره گیری هدفمند از فناوری، از مهم ترین عوامل موثر در تحقق شهر مطلوب شناسایی شدند. نتیجه گیری: یافته های پژوهش بیانگر آن است که دستیابی به شهر مطلوب مستلزم اتخاذ رویکردی جامع و یکپارچه در برنامه ریزی و مدیریت شهری است. الگوی پیشنهادی این پژوهش با تلفیق ابعاد موثر بر شهر مطلوب، چارچوبی نظری و کاربردی برای ارزیابی وضعیت شهرها، تدوین برنامه های توسعه و تصمیم گیری مدیران و سیاست گذاران شهری ارائه می دهد و می تواند زمینه ساز برنامه ریزی متوازن و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان باشد.

کلیدواژه ها:

شهر مطلوب ، شهر سالم ، شهر هوشمند ، شهر خلاق ، شهر پایدار