تحلیل تاثیر طراحی شهری و معماری بر کارایی عملیات امداد و نجات آتش نشانی در ساختمان های بلندمرتبه

توسعه فزاینده شهرنشینی و گسترش عمودی کلان شهرها، چالش های بی سابقه ای را در حوزه ایمنی زیستی و کارایی مداخله های اضطراری پدید آورده است. این مقاله پژوهشی با هدف تحلیل یکپارچه اثرات طراحی شهری و شاخص های کالبدی معماری بر عملکرد عملیات امداد و نجات آتش نشانی در ساختمان های بلندمرتبه تدوین گردیده است. روش شناسی این بررسی بر پایه تلفیق چارچوب های نظری مهندسی ایمنی حریق، تحلیل سناریوهای استقرار ناوگان امدادی و ارزیابی رفتار فضایی سامانه های محافظتی استوار است. یافته های تحلیلی نشان می دهد که ناهماهنگی در متغیرهای طراحی شهری نظیر عرض ناکافی معابر دسترسی، نامناسب بودن شعاع چرخش خودروهای سنگین و ضعف باربری روسازی ها برای استقرار جک های بالابرهای هیدرولیکی، به طور معناداری زمان طلایی مهار بحران را هدر می دهد. در بعد معماری، عواملی چون عدم تفکیک زون های آتش، نقص در تعبیه پلکان های فرار با فشار مثبت هوا، استفاده از پوشش های اشتعال پذیر نما و جانمایی غیراصولی خطوط تر و خشک اطفایی، موجب خستگی مفرط امدادگران، افت کارایی تجهیزات و شتاب گیری انتقال گازهای سمی در ارتفاع می شود. بر اساس مدل مفهومی ارائه شده، ارتقای هم افزایی میان سازمان های امدادی و نهادهای صدور پروانه ساختمانی، تدوین ضوابط سخت گیرانه برای سامانه های فعال و غیرفعال، و لحاظ نمودن حریم چرخش و استقرار ادوات سنگین در نقشه های تفصیلی، مهم ترین الزامات تاب آوری کالبدی به شمار می روند. در نهایت، نتایج این پژوهش ضمن پر کردن شکاف دانشی میان مهندسی معماری و لجستیک بحران، رهنمودهای کاربردی و دلالت های سیاستی نوینی را جهت بازنگری در مقررات ساخت وساز ابنیه بلندمرتبه در اختیار مدیران و طراحان شهری قرار می دهد.

کلیدواژه ها:

ساختمان های بلندمرتبه ، طراحی شهری ، معماری و ایمنی حریق ، عملیات امداد و نجات ، مدیریت بحران کالبدی.