تدوین چارچوب یکپارچه راهبردهای برنامه ریزی شهری در جهت کاهش اثر جزایر گرمایی تحلیل محتوای کیفی با تاکید بر ابعاد پنج گانه

پدیده جزیره گرمایی شهری (UHI) در تقاطع با پیامدهای ناشی از تغییرات اقلیمی به یکی از چالشهای بنیادین برای زیست پذیری، سلامت عمومی و پایداری زیرساخت های کلان شهرها تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف تدوین الگویی جامع از راهبردهای برنامه ریزی شهری جهت تقلیل اثرات این پدیده صورت گرفته است. این مطالعه از منظر هدف کاربردی است و در گام نخست، با واکاوی مبانی نظری ابعاد پنج گانه کالبدی، اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی و اصل هوشمندسازی استخراج و در قالب یک نظام کدگذاری ساختاریافته تدوین نمود. سپس در گام دوم و از حیث روش شناسی با بهره گیری از روش تحلیل محتوای کیفی، ۱۱ سند مرجع بین المللی شامل گزارش های کلان IPCC و مقالات پیشگام در حوزه های تاب آوری زیرساخت های سبز و یادگیری ماشین به عنوان جامعه مطالعه انتخاب و بر اساس نظام کدگذاری مستخرج مورد تحلیل قرار گرفتند تا میزان توجه متون تخصصی به این ابعاد سنجیده شود. در ادامه داده ها با استفاده از طیف لیکرت ارزیابی و توزیع درصدی آنها محاسبه گردید. یافته های تحقیق نشان می دهد که بعد کالبدی با تاکید بر اصلاح فرم شهر و توسعه فضاهای سبز، با قرارگیری ۱۰۰% اسناد در طیف توجه زیاد و خیلی زیاد، مسلط ترین رویکرد در مدیریت تنش های حرارتی است. در مقابل بعد اجتماعی با اختصاص ۵۴.۵% در طیف خیلی کم مغفول ترین جنبه ارزیابی شد که بیانگر خلا جدی در رویکردهای عدالت محور است. افزون بر این، ظهور اصل هوشمندسازی به عنوان یک پارادایم نوین نشان داد که راهکارهای داده محور سهم فزاینده ای در سیاست گذاری های متاخر یافته اند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که ارتقای تاب آوری شهرها در برابر گرمایش جهانی نیازمند عبور از راه حل های صرفا فیزیکی و اتخاذ رویکردی یکپارچه است که در آن فناوری های نوین (هم چون الگوریتم های هوش مصنوعی و اینترنت اشیا) با اصول طراحی انسان محور و مدیریت اکولوژیک ادغام گردند.

کلیدواژه ها:

جزیره گرمایی شهری (UHI) ، تغییرات اقلیمی ، برنامه ریزی شهری ، فناوری های نوین ، تحلیل محتوای کیفی