تحلیل چندسطحی مدل ذهنی نابینایان از کالبد شهری چارچوب پیشنهادی برای طراحی فراگیر، مطالعه ای بر تهران

این پژوهش با هدف تحلیل چند سطحی مدل ذهنی نابینایان از کالبد شهر تهران و ارائه الگویی برای طراحی شهری فراگیر انجام شد. روش تحقیق آمیخته اکتشافی تبیینی و میان رشته ای با استفاده از داده های کمی (۳۸۱ پرسشنامه ساختاریافته) و کیفی (۲۸ مصاحبه عمیق، مشاهدات میدانی و نقشه برداری شناختی) طراحی گردید. نتایج نشان داد که ادراک فضایی نابینایان عمدتا بر نشانه های چند حسی غیر بصری شامل علائم لمسی، شنیداری و بویایی استوار است. کیفیت معابر، پیوستگی مسیرها و وجود تجهیزات ایمنی نقش تعیین کننده در افزایش احساس امنیت و تعلق مکانی دارند و در تعامل با حمایت اجتماعی و نگرش مثبت، جامعه تجربه فضایی نابینایان را شکل می دهند. مدل تلفیقی ارائه شده بیانگر آن است که گذار از رویکرد بصری محور به طراحی چندحسی و انسان محور شرط اساسی تحقق عدالت فضایی و مشارکت اجتماعی نابینایان است. یافته ها علاوه بر غنای نظری، مبنای تدوین استانداردهای بومی و سیاست های اجرایی برای ارتقاء کیفیت زندگی نابینایان فراهم می کنند.

کلیدواژه ها:

نابینایان ، ادراک فضایی غیر بصری ، تحلیل چند سطحی ، مدل ذهنی شهری ، عدالت فضایی