بررسی عوامل موثر بر تمایل شهروندان به استفاده از وسایل حمل ونقل پاک مطالعه موردی شهر اردبیل

رشد شتابان شهرنشینی و گسترش خودرو محوری در شهرهای ایران چالشهای متعددی را در حوزه آلودگی محیط زیست، سلامت عمومی، مصرف انرژی و کیفیت زندگی شهری ایجاد کرده است. در این میان، توسعه و ترویج وسایل حمل و نقل پاک به عنوان یکی از راهبردهای کلیدی تحقق حمل و نقل پایدار مستلزم شناخت دقیق عوامل موثر بر تمایل رفتاری شهروندان به استفاده از این مدهاست. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین عوامل تعیین کننده تمایل شهروندان به استفاده از وسایل حمل و نقل پاک با تاکید بر شهر اردبیل به عنوان یک کلان شهر منطقه ای انجام شده است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر رویکرد کمی است. داده ها از طریق پرسشنامه محقق ساخته و بر اساس مبانی نظری حمل و نقل پایدار و نظریه رفتار برنامه ریزی شده (TPB) گردآوری شد. جامعه آماری شامل شهروندان بالای ۱۸ سال شهر اردبیل بود و حجم نمونه ۴۰۰ نفر با استفاده از فرمول کوکران و به روش تصادفی طبقه ای متناسب با جمعیت مناطق شهری انتخاب گردید. روایی محتوایی ابزار با شاخصهای CVR و CVI و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ (۸۸) تایید شد. تحلیل داده ها با بهره گیری از آمار توصیفی و رگرسیون خطی چندگانه در نرم افزار SPSS انجام گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که عوامل فردی، روان شناختی، زیرساختی کالبدی، اقتصادی و اجتماعی نهادی تاثیر معناداری بر تمایل شهروندان به استفاده از وسایل حمل و نقل پاک دارند؛ با این حال عوامل فردی روان شناختی بیشترین نقش تبیینی را ایفا می کنند. یافته ها نشان می دهد که توسعه زیرساخت های فیزیکی بدون توجه همزمان به نگرش، ادراکات و بسترهای نهادی به تنهایی نمی تواند موجب افزایش استفاده از مدهای حمل و نقل پاک شود. بر این اساس توصیه می شود سیاست های شهری در شهرهای منطقه ای رویکردی تلفیقی و چند بعدی را در راستای تحقق حمل و نقل پاک دنبال کنند.

کلیدواژه ها:

حمل و نقل پاک ، تمایل رفتاری شهروندان ، حمل و نقل پایدار شهری ، نظریه رفتار برنامه ریزی شده ، شهر اردبیل