تحلیل همزمان اثر متقابل سن و جنسیت رانندگان بر شدت تصادفات با استفاده از مدل تعاملی رگرسیون لجستیک مطالعه موردی شهر رشت

تصادفات ترافیکی یکی از چالش های اساسی ایمنی شهری در ایران محسوب می شوند و شناخت دقیق عوامل موثر بر شدت آنها گامی کلیدی در برنامه ریزی برای کاهش تلفات جاده ای به شمار می رود. در این میان، ویژگی های فردی رانندگان از جمله سن و جنسیت به عنوان متغیرهای انسانی بنیادین نقش تعیین کننده ای در احتمال وقوع و شدت تصادفات دارند. هدف اصلی این پژوهش تحلیل همزمان و تعاملی اثر سن و جنسیت رانندگان بر شدت تصادفات شهری با استفاده از مدل آماری رگرسیون لجستیک ترتیبی تعاملی است. داده های تحقیق شامل اطلاعات ۷,۷۹۹ تصادف شهری ثبت شده در شهر رشت طی سال ۱۴۰۳ می باشد. شدت تصادف به سه سطح خسارتی، جرحی و فوتی طبقه بندی شد و متغیرهای سنی در چهار بازه (۰-۲۰، ۲۱-۴۰، ۴۱-۶۰ و ۶۰-۸۰) سال در نظر گرفته شدند. متغیرهای جنسیت مرد و زن و تعامل آنها با سن به مدل اضافه شدند تا اثرات ترکیبی این دو ویژگی انسانی بر شدت تصادف تحلیل شود. نتایج آماری نشان داد که افزایش سن به طور معناداری با افزایش احتمال تصادفات شدیدتر همراه است. همچنین، جنسیت مرد اثر مثبتی بر احتمال وقوع تصادفات جرحی و فوتی دارد. در بررسی اثر متقابل مشخص شد که در گروه های سنی بالاتر، شدت تصادف در میان مردان به طور قابل توجهی بیشتر از زنان است. به ویژه در گروه سنی ۶۰ تا ۸۰ سال احتمال وقوع تصادفات فوتی در مردان حدود ۱۸ برابر زنان برآورد گردید. بر اساس یافته ها می توان نتیجه گرفت که سیاست های ایمنی ترافیک باید با توجه به تفاوت های سنی و جنسیتی طراحی شوند. آموزش های ویژه برای رانندگان مسن تر، کنترل دقیق تر رفتار رانندگی مردان جوان و بهره گیری از فناوری های کمکی در خودروها برای کاهش خطاهای انسانی می تواند در بهبود ایمنی جاده ای شهر رشت موثر واقع شود. نتایج این مطالعه می تواند مبنای تصمیم گیری های مدیریتی و تدوین استراتژی های کاهش تلفات ترافیکی در شهرهای مشابه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

شدت تصادف ، سن ، رانندگان ، جنسیت ، رگرسیون لجستیک ترتیبی ، ایمنی ترافیک ، شهر رشت