تدوین و اولویت بندی راهبردهای توسعه گردشگری مذهبی با بهره گیری از مدل تلفیقی SWOT-QSPM، مطالعه موردی: شهر جوپار

گردشگری مذهبی به عنوان یکی از گونه های کهن و پررونق گردشگری در شهرهای میانی ایران از ظرفیت های قابل توجهی برای توسعه اقتصادی، اجتماعی و کالبدی برخوردار است. با این حال، نبود برنامه ریزی راهبردی و فقدان اولویت بندی علمی راهبردها بهره برداری از این ظرفیت ها را با چالش مواجه ساخته است. پژوهش حاضر با هدف تدوین و اولویت بندی راهبردهای توسعه گردشگری مذهبی در شهر جوپار از توابع شهرستان کرمان با بهره گیری از مدل تلفیقی SWOT-QSPM به انجام رسیده است. این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی و از حیث هدف کاربردی است. داده های پژوهش از طریق مطالعات کتابخانه ای، بررسی های میدانی و توزیع پرسشنامه میان دو جامعه آماری گردشگران (۲۵۴ نفر) و کارشناسان (۱۳۰ نفر) گردآوری شده است. در مرحله نخست، با تشکیل ماتریس های ارزیابی عوامل داخلی (IFE) و عوامل خارجی (EFE)، مجموعا ۱۸ عامل داخلی (۷ قوت و ۱۱ ضعف) و ۱۶ عامل خارجی (۹ فرصت و ۷ تهدید) شناسایی، وزن دهی و رتبه بندی شدند. نتایج ماتریس IFE با امتیاز ۲.۴۳ و ماتریس EFE با امتیاز ۲.۶۸، بیانگر غلبه نسبی ضعف ها بر قوت ها و فرصت ها بر تهدیدهاست. ماتریس داخلی-خارجی (IE) قرارگیری شهر جوپار در خانه پنجم را نشان می دهد که راهبردهای حفظ و نگهداری محافظه کارانه را تجویز می کند. در ادامه ۸ ماتریس SWOT تشکیل و ۳۳ راهبرد تدوین گردید. در مرحله نهایی با اجرای ماتریس برنامه ریزی استراتژیک کمی (QSPM)، جذابیت هر یک از راهبردها محاسبه و اولویت بندی شد. یافته ها نشان می دهد که از میان استراتژی های چهارگانه، راهبردهای محافظه کارانه (WO) با مجموع امتیاز جذابیت ۵.۸۹ در اولویت نخست و راهبردهای اقتضایی (ST) با امتیاز ۵.۶۷ در اولویت دوم برنامه ریزی توسعه گردشگری مذهبی جوپار قرار دارند. در میان راهبردهای منفرد نیز افزایش سرمایه گذاری دولت در زیرساخت های گردشگری مذهبی جوپار با هدف رفع کمبود امکانات رفاهی و اقامتی با نمره جذابیت ۶.۳۲ بالاترین اولویت اجرایی را به خود اختصاص داده است.

کلیدواژه ها:

برنامه ریزی راهبردی ، گردشگری مذهبی ، QSPM ، SWOT ، جوپار