ادراک محیطی در فضاهای شهری مولفه ها، چارچوب های نظری و الگوهای رفتاری فضایی

ادراک فضایی شهروندان در محیط های شهری بازتابی از تعامل پویا میان ویژگی های کالبدی فضا و تفسیرهای ذهنی آن هاست. پژوهش حاضر با هدف تبیین مفهوم ادراک محیطی، شناسایی مولفه های ساختاری آن و تحلیل الگوهای رفتاری ناظر بر آن با روش مروری تحلیلی انجام شده است. یافته های حاصل از مرور ادبیات تحقیق نشان می دهد که ادراک محیطی پدیده ای چند بعدی است که بر محور شش مولفه اصلی شامل زیبایی شناسی، ایمنی ادراک شده، دسترسی، پذیری، هویت مکانی، اجتماع پذیری و کارکردی بودن فضا استوار است. واکاوی چارچوب های نظری اثبات می کند که ویژگی های کالبدی و کمی فضا به تنهایی تعیین کننده الگوهای رفتاری شهروندان نیستند؛ بلکه کیفیت های ادراکی محیط در نقش یک متغیر میانجی عمل کرده و از طریق شکل دهی به واکنش های درون ذهنی (نظیر احساس امنیت، راحتی و جذابیت) تصمیمات فضایی و رفتارهای پایدار مانند پیاده مداری را هدایت می کنند. در نهایت این پژوهش به طراحان و برنامه ریزان شهری پیشنهاد می کند که برای بهبود زیست پذیری و هدایت رفتارهای فضایی، تمرکز خود را از شاخص های صرفا کالبدی به سمت ارتقای کیفیت تجربه ذهنی شهروندان معطوف سازند.

کلیدواژه ها:

ادراک محیطی ، روان شناسی محیطی ، رفتارهای فضایی ، فضاهای شهری ، کیفیت های ادراکی ، محیط ساخته شده