تحلیل تاثیر عدالت فضایی و دسترسی به خدمات شهری بر زیست پذیری محلات مطالعه موردی: محلات منطقه ۱۰ شهر مشهد

تحقق عدالت فضایی در توزیع خدمات شهری یکی از الزامات اساسی ارتقای زیست پذیری و کیفیت زندگی در شهرها به شمار می رود. توزیع نامتوازن کاربری های خدماتی می تواند منجر به شکل گیری نابرابری های فضایی میان محلات و کاهش رضایت شهروندان از محیط زندگی شود. بر این اساس پژوهش حاضر با هدف تحلیل تاثیر عدالت فضایی در دسترسی به کاربری های آموزشی و فضاهای سبز بر زیست پذیری محلات منطقه ۱۰ شهر مشهد انجام شده است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و داده های مورد نیاز از طریق مطالعات کتابخانه ای و پیمایش میدانی گردآوری شده است. ابزار اصلی جمع آوری داده ها پرسشنامه بوده که در میان ۳۸۴ نفر از ساکنان منطقه ۱۰ مشهد به روش نمونه گیری تصادفی ساده توزیع شد. به منظور تحلیل داده ها از آزمون ناپارامتری فریدمن برای رتبه بندی محلات از نظر میزان رضایت و دسترسی به خدمات آموزشی و فضاهای سبز استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که میان محلات منطقه مورد مطالعه از نظر دسترسی به خدمات آموزشی و فضاهای سبز تفاوت معناداری وجود دارد و برخی محلات از سطح برخورداری و رضایت بیشتری نسبت به سایرین برخوردارند. بر اساس نتایج رتبه بندی، محلات حجاب، استاد یوسفی و امام هادی در وضعیت مطلوب تری از نظر دسترسی و رضایت شهروندان قرار دارند در حالی که محلات امامیه، ایثارگران و خاتم الانبیاء در زمره محلات کم برخوردار قرار گرفته اند. همچنین مقایسه نتایج این پژوهش با تحلیل های مکنی انجام شده در مطالعه پیشین مبتنی بر GIS نشان می دهد که الگوی توزیع عینی خدمات شهری تا حد زیادی با رضایت شهروندان همخوانی دارد. در مجموع یافته ها بیانگر آن است که عدالت فضایی در توزیع خدمات شهری نقش مهمی در ارتقای زیست پذیری محلات و کیفیت زندگی ساکنان ایفا می کند، از این رو توجه به توزیع متعادل خدمات آموزشی و فضاهای سبز در برنامه ریزی شهری می تواند گامی موثر در جهت کاهش نابرابری های فضایی و بهبود شرایط زیست پذیری شهری باشد.

کلیدواژه ها:

عدالت فضایی ، زیست پذیری شهری ، دسترسی به خدمات شهری ، آزمون فریدمن ، منطقه ۱۰ مشهد