سنجش کیفیت فضای شهری بر پایه چارچوب کارمونا؛ مطالعه موردی میدان امام خمینی همدان

میدان های شهری به عنوان یکی از مهمترین فضاهای عمومی نقش بسزایی در ارتقای کیفیت فضایی، تعاملات اجتماعی و هویت شهری ایفا می کنند. میدان امام خمینی همدان به دلیل موقعیت مرکزی قرارگیری در بافت تاریخی و برخورداری از عملکردهای متنوع شهری یکی از شاخص ترین فضاهای شهری این شهر به شمار می رود. با این حال تحولات کالبدی، ترافیکی و کارکردی سال های اخیر، چالش هایی را در زمینه کیفیت های فضایی، بصری و اجتماعی این میدان ایجاد کرده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل وضعیت میدان امام خمینی همدان به مثابه فضای شهری با رویکرد تحلیلی توصیفی و با بهره گیری از مدل SWOT انجام شده است. در این راستا شاخص هایی شامل کیفیت های فضایی، ریخت شناختی، زمینه ای، بصری، ادراکی، اجتماعی، عملکردی و پایداری مورد بررسی قرار گرفته اند. نتایج تحلیل نشان می دهد که میدان امام خمینی همدان از نقاط قوتی همچون موقعیت مرکزی در ساختار فضایی شهر، تداوم کالبدی خیابان ها، حضور گروه های مختلف اجتماعی و نقش موثر در سازمان فضایی شهر برخوردار است. در مقابل ضعف هایی نظیر گسست کاربری های تجاری، ناهماهنگی عناصر کالبدی جدید با بافت تاریخی، کاهش خوانایی بصری، تعارض عملکرد سواره و پیاده و وابستگی به خودرو مشاهده می شود. همچنین فرصت هایی همچون وجود فضای گسترده برای برگزاری رویدادهای شهری، مجاورت با فعالیت های تجاری و خدماتی و قابلیت تقویت تعاملات اجتماعی در کنار تهدیدهایی نظیر تخریب تدریجی بافت تاریخی، تشدید مشکلات ترافیکی و کاهش امنیت اجتماعی در ساعات خاص آینده این فضای شهری را تحت تاثیر قرار می دهند. بر این اساس نتایج پژوهش می تواند مبنایی برای ارائه راهبردهای ارتقای کیفیت و بازآفرینی میدان امام خمینی همدان به عنوان یک فضای شهری پویا و پایدار فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

میدان ، شهری ، فضای شهری ، میدان امام خمینی ، همدان ، تحلیل SWOT ، کارمونا ، کیفیت فضای شهری