توانمندسازی اقتصادی شهرها از طریق توسعه کسب و کارهای محلی در فضاهای شهری با تاکید بر معناشناسی محیطی (نمونه موردی: تبریز)

در دهه های اخیر هم افزایی میان طراحی محیط شهری و توسعه اقتصادی به ویژه در بستر کسب و کارهای محلی به یکی از راهبردهای کلیدی در تحقق اهداف توسعه پایدار و اقتصاد مقاومتی بدل شده است. در چارچوب بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، توجه به ظرفیت های درونی شهرها به ویژه توانمندسازی اقتصادی جوامع محلی ضرورتی دوچندان یافته است. این پژوهش با هدف تحلیل نقش محیط شهری در تقویت کسب و کارهای خرد و محلی با رویکردی معناشناسانه، به بررسی نمونه موردی شهر تبریز می پردازد. در این راستا تلاش شده است تا با شناسایی پیوندهای مفهومی میان فضا، معنا و فعالیت اقتصادی الگویی مفهومی برای ارتقای پایداری اقتصادی شهری ارائه شود. روش تحقیق به صورت توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از ابزارهای ترکیبی شامل مشاهده میدانی، مصاحبه با فعالان محلی و تحلیل اسنادی انجام گرفته است. داده های گردآوری شده از سه محور طراحی فضا، ادراک محیطی و الگوهای رفتاری مصرف و فعالیت مورد تحلیل قرار گرفته اند. نتایج تحقیق نشان می دهد که فضاهای شهری دارای معنا، هویت و حس تعلق بسترهای مناسبی برای شکل گیری و تداوم کسب و کارهای محلی فراهم می آورند. همچنین عوامل محیطی مانند دسترسی، خوانایی، امنیت و تنوع فضایی، تاثیر مستقیمی بر جذب مشتری، سرمایه گذاری خرد و افزایش ماندگاری فعالیت های اقتصادی در محلات دارند. در نهایت، مقاله بر اهمیت رویکرد معناشناسی فضایی در طراحی شهری تاکید دارد و نتیجه می گیرد که توسعه کسب و کارهای محلی در گرو بازآفرینی فضاهایی است که نه تنها از نظر کالبدی بلکه از منظر فرهنگی و اجتماعی نیز با نیازهای اقتصادی جامعه هماهنگ باشند. تبریز به عنوان نمونه ای با هویت تاریخی و ظرفیت بالای بازارهای محلی بستری مناسب برای تحقق این الگو به شمار می رود.

کلیدواژه ها:

توانمندسازی اقتصادی ، فضاهای شهری ، معناشناسی فضایی ، کسب و کارهای محلی ، اقتصاد مقاومتی ، طراحی شهری ، تبریز