بهره گیری از تکنیک واقعیت مجازی در سنجش کیفیت فضای شهری

تحولات اخیر در حوزه فناوری های دیجیتال به ویژه پیشرفت های چشمگیر در واقعیت مجازی (VR)، رویکردهای نوینی را برای سنجش و ارزیابی کیفیت فضاهای شهری فراهم آورده است. روش های سنتی ارزیابی از جمله پیمایش های میدانی، پرسشنامه ها و مشاهده مستقیم با وجود اینکه ابزارهای ارزشمندی برای شناخت وضعیت موجود به شمار می آیند، با محدودیت هایی همچون صرف زمان و هزینه بالا، دشواری شبیه سازی شرایط متنوع، طراحی و ناتوانی در کنترل دقیق متغیرهای محیطی مواجه اند. در این میان واقعیت مجازی با فراهم کردن امکان بازآفرینی دقیق و واقع گرایانه بافت های شهری در قالب محیط های سه بعدی، تعاملی شرایطی ایجاد می کند که کاربران بتوانند بدون حضور فیزیکی در محل کیفیت فضا را تجربه و ارزیابی کنند. این فناوری قابلیت اجرای سناریوهای مختلف، طراحی، مقایسه آنها پیش از پیاده سازی واقعی و ثبت واکنش ها و تجربیات کاربران در محیطی کنترل شده را فراهم می آورد. از این طریق داده های کمی و کیفی دقیق تری درباره ابعاد فیزیکی مانند دسترسی، نورپردازی، کیفیت بصری و مبلمان شهری؛ ابعاد ادراکی همچون خوانایی، حس مکان و زیبایی شناسی و ابعاد اجتماعی از جمله تعاملات اجتماعی، احساس امنیت و رضایت شهروندان به دست می آید. این مقاله با مرور مطالعات به روز بین المللی و منابع معتبر ایرانی چارچوبی برای به کارگیری واقعیت مجازی در سنجش کیفیت فضای شهری ارائه می دهد، همچنین مراحل طراحی، اجرا و تحلیل پروژه های مبتنی بر VR تشریح شده و مزایا، محدودیت ها و الزامات اجرایی آن مورد بحث قرار گرفته است. یافته ها نشان می دهد که استفاده از واقعیت مجازی می تواند به طور قابل توجهی دقت، عمق و کارآمدی ارزیابی های شهری را ارتقا دهد و به عنوان ابزاری مکمل یا حتی جایگزین روش های سنتی در فرآیندهای برنامه ریزی و طراحی شهری عمل کند.

کلیدواژه ها:

واقعیت مجازی ، VR ، کیفیت فضای شهری ، ارزیابی شهری ، منظر شهری