کالبدشکافی مشارکت شهروندی در ایران از موانع نهادی تا چشمانداز مشارکت الکترونیک

مشارکت شهروندان که سنگ بنای دموکراسی های مدرن و حکمروایی کارآمد شهری محسوب می شود در عرصه مدیریت شهری ایران با یک دوگانگی عمیق مواجه است. از یک سو گفتمان رسمی بر اهمیت آن تاکید دارد و از سوی دیگر در عمل فرآیندها اغلب در سطوح نمادین و کنترل شده باقی می مانند. این مقاله مروری با بهره گیری از یک چارچوب تحلیلی جامع مبتنی بر نظریه ها و تجربیات بین المللی به کالبدشکافی چند بعدی این چالش می پردازد. مقاله با تشریح طیف های مشارکت از جمله نردبان آرنشتاین به آسیب شناسی موقع ساختاری بوروکراتیک و فرهنگی در ایران می پردازد و نشان می دهد که چگونه تضاد در نگرش مدیران، ساختار قدرت متمرکز و هزینه های اجرایی مانع از تحقق مشارکت موثر می شود. در ادامه مقاله به تفصیل پتانسیل ها و مخاطرات فناوری های نوین و پارادایم شهر هوشمند را به عنوان ابزاری برای تحول در این عرصه تحلیل می کند. با بررسی دقیق راهکارهای دیجیتال مانند جمع سپاری و سیستم های اطلاعات جغرافیایی مشارکتی این مقاله استدلال می کند که فناوری یک راه حل معجزه آسا نبوده بلکه ابزاری است که موفقیت آن در گرو وجود اراده سیاسی، اعتمادسازی و ظرفیت سازی دو طرفه است. در نهایت یک نقشه راه برای گذار از مشارکت تشریفاتی به سوی توانمندسازی واقعی شهروندان با تاکید بر اصلاحات نهادی و طراحی فرآیندهای متناسب با زمینه ارائه می گردد.

کلیدواژه ها:

مشارکت شهروندی ، مدیریت شهری ، مشارکت الکترونیک ، PPGIS