معماری هوشمند و تاب آوری اقلیمی درس هایی از معماری بومی ایران برای طراحی کم مصرف انرژی

بخش ساختمان سهم قابل توجهی در مصرف نهایی انرژی و انتشار گازهای گلخانه ای در سطح جهان دارد. در ایران شهرنشینی سریع، تغییرات اقلیمی و رواج ساختمان های مجهز به سیستم های مکانیکی سرمایش و گرمایش، به ویژه در مناطق گرم و خشک منجر به افزایش قابل توجه تقاضای انرژی شده است. در مقابل میراث غنی معماری بومی ایران - به ویژه در اقلیم های گرم و خشک و گرم - مجموعه ای از راهبردهای غیر فعال محیطی را در خود جای داده است که قرن ها بدون اتکا به سوخت های فسیلی، آسایش حرارتی و تاب آوری شهری را تامین می کرده اند. این مقاله استدلال می کند که آینده معماری هوشمند و تاب آور در ایران در گرو شکل گیری یک پارادایم ترکیبی است که منطق طراحی بومی (حیاط های مرکزی، بادگیرها، سایه اندازهای عمیق، جرم حرارتی بالا، طراحی ریزاقلیمی) را با ظرفیت های فناوری های هوشمند معاصر (سیستم های مدیریت ساختمان، پایش انرژی، کنترل تطبیقی) ترکیب می کند. با اتکا به مرور انتقادی ادبیات و شواهد موردی - شامل (۱) مدل سازی انرژی در آپارتمان های معمولی در شهر لاهیجان و سناریوهای سایه انداز متحرک و پنل های فتوولتائیک، (۲) بررسی مفهوم ‘‘ساختمان سبز هوشمند’’ در منطقه ۱ شهر تهران، و (۳) تحلیل قابلیت به کارگیری شاخص های بخش انرژی و جو (EA) در سیستم LEED در کشورهای در حال توسعه - چارچوبی مفهومی برای ساختمان های هوشمند با الهام از معماری بومی در ایران ارائه می شود. نتایج نشان می دهد که هنگامی که سیستم های کنترل هوشمند بر پوسته ای با طراحی مناسب و الهام گرفته از الگوهای بومی اعمال می شوند صرفه جویی تجمعی انرژی قابل توجه بوده و در عین حال کیفیت محیط داخلی و رضایت کاربران افزایش می یابد. مقاله استدلال می کند که ساختمان هوشمند در ایران نباید نسخه ای کپی برداری شده از مدل های فناورانه غربی باشد؛ بلکه باید به صورت سیستمی زمینه مند تعریف شود که منطق تاب آوری معماری بومی را در قالب بهره برداری مبتنی بر حسگر و کنترل تطبیقی بازکدگذاری و تقویت کند. در پایان راهبردهای طراحی و سیاستی برای ادغام اصول معماری بومی در راهبردهای ساختمان هوشمند با هدف کاهش مصرف انرژی، بهبود آسایش حرارتی و افزایش تاب آوری در برابر تغییرات اقلیمی ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

ساختمان هوشمند ، معماری بومی ، معماری ایرانی ، بهره وری انرژی ، تاب آوری ، سیستم های مدیریت ساختمان