بازشناسی الگو رفتار حرارتی و کالبدی حیاط های مرکزی در خانه های تاریخی بندر بوشهر

خانه های تاریخی دارای اصول و سنت های منحصر به فردی از نظام قانونمند حاکم بر معماری ایرانی هستند که نمونه ای فاخر از انطباق ساختار بنا با شرایط اقلیمی می باشند کاوش و شناخت آنها می تواند منجر به پاسخ های مناسبی در طراحی های معاصر باشد بندر تاریخی بوشهر دارای پیشینه ای غنی و ارزشمند است؛ در بخش معماری از دیرباز شاهد شاهکارهای خاص طراحی و ساخت در این شهر بوده ایم که همواره در پاسخ به نیازهای کاربران آن زمان پدید آمده اند. مواردی نظیر کنترل عوامل نامطلوب خارجی مانند تابش شدید، خورشید، رطوبت بالا و هدایت نسیم دریا به داخل ساختمان، سایه اندازی بر دیواره، کنترل حریم خصوصی و غیره منجر به ایجاد سبک معماری خاصی شده است. این پژوهش به بررسی حیاط مرکزی خانه های تاریخی بندر بوشهر می پردازد. موضوعاتی از جمله نظام کالبدی توده در اطراف حیاط، هندسه و تناسبات، آن جهت قرارگیری و زاویه چرخش توده نسبت به مسیر حرکت خورشید و عناصر دیگری چون سبزینگی و حضور آب در حیاط مورد بررسی قرار می دهد. پژوهش حاضر سعی در یافتن انواع شاخصه های آسایش حرارتی خانه های تاریخی شهر بوشهر و رسیدن به الگویی پایداری از حیاط برای خانه های امروزی است. روش گردآوری اطلاعات در این تحقیق به صورت میدانی و اسنادی کتابخانه ای و روش تحقیق توصیفی-تحلیلی است. نتایج به دست آمده نشان می دهند که حیاط در خانه های تاریخی بوشهر درصد ناچیزی حدود ۲۰٪ از بنا را تشکیل می دهد. سایه اندازی حیاط به وسیله مرتفع کردن جبهه های جنوبی و شرقی در اکثریت بناها به چشم می خورد جهت گیری توده و حیاط غالبا در جهت شمال غربی-جنوب شرقی قرار دارد فضای سبز و عنصر آب در حیاط مرکزی بناهای بوشهر وجود ندارد یا مقداری حدود ۵٪ در بعضی بناها وجود دارد که قابل اغماض است.

کلیدواژه ها:

حیاط مرکزی ، الگو ، طراحی پایدار ، بندر تاریخی بوشهر ، نظام کالبدی ، هندسه و تناسبات