تبیین زیر مولفه های مسیرهای حرکتی و گره های فضایی در طراحی دانشکده های هنر و معماری با رویکرد ارتقای تعاملات محیطی

طراحی فضاهای آموزشی در دانشکده های هنر و معماری نیازمند توجه به ساختارهای فضایی ای است که بتوانند بستر شکل گیری تعاملات محیطی، تبادل ایده ها و یادگیری غیررسمی را فراهم کنند. در این میان مسیرهای حرکتی و گره های فضایی از عناصر مهم سازماندهی فضایی به شمار می روند که علاوه بر هدایت حرکت در بنا می توانند زمینه ساز شکل گیری برخوردهای اجتماعی و تعاملات آموزشی باشند. با این حال در بسیاری از مطالعات معماری آموزشی، این عناصر بیشتر از منظر عملکردی و دسترسی بررسی شده اند و توجه کمتری به زیر مولفه های فضایی موثر بر ارتقای تعاملات محیطی شده است. از این رو، پژوهش حاضر با هدف تبیین زیر مولفه های مسیرهای حرکتی و گره های فضایی در طراحی دانشکده های هنر و معماری با رویکرد ارتقای تعاملات محیطی انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت کیفی- تحلیلی است. داده های پژوهش از طریق مطالعات کتابخانه ای و بررسی منابع علمی در حوزه معماری، آموزشی، رفتار محیطی و سازماندهی فضایی گردآوری شده و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی مورد بررسی قرار گرفته است. در این فرایند، مفاهیم و الگوهای مطرح در ادبیات نظری تحلیل و در قالب یک چارچوب مفهومی طبقه بندی شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که مولفه مسیرهای حرکتی و گره های فضایی در طراحی دانشکده های هنر و معماری را می توان در سه زیر مولفه اصلی تبیین کرد: ساختار و سازماندهی سلسله مراتبی مسیرهای حرکتی، گره های فضایی به عنوان نقاط مکث و تعامل و همپوشانی، حرکت، دید و فعالیت در امتداد مسیرها. نتایج تحلیل بیانگر آن است که سازماندهی خوانا و سلسله مراتبی مسیرها، طراحی گره های فضایی فعال در نقاط تقاطع و ایجاد ارتباط بصری میان فضاهای آموزشی و مسیرهای حرکتی می تواند زمینه تقویت تعاملات محیطی و یادگیری غیررسمی در محیط های آموزشی را فراهم کند. در نهایت راهبردهای طراحی استخراج شده می تواند به عنوان چارچوبی مفهومی برای ارتقای کیفیت فضایی دانشکده های هنر و معماری مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

مسیرهای حرکتی ، گره های فضایی ، تعاملات محیطی ، طراحی دانشکده های هنر و معماری