نقش فضاهای چند منظوره و انعطاف پذیر در توسعه شهری پایدار از مقاوم سازی کالبدی تا تاب آوری عملکردی در بحران

در مواجهه با تداوم و پیچیدگی بحران های معاصر از مخاطرات طبیعی نظیر زلزله تا بحران های غیرطبیعی همچون جنگ و اختلالات زیرساختی، ضرورت بازاندیشی در نقش معماری و فضاهای ساخته شده در تحقق توسعه شهری پایدار بیش از پیش آشکار شده است. این مقاله با تمرکز بر نقش فضاهای چند منظوره و انعطاف پذیر در پیوند میان معماری و شهر به بررسی گذار از مقاوم سازی صرف کالبدی به سوی تاب آوری عملکردی در شرایط بحران می پردازد. هدف پژوهش، تبیین این نکته است که تاب آوری نه تنها در مقیاس شهر بلکه در سطوح خرد، معماری از واحدهای مسکونی و فضاهای نیمه خصوصی تا ساختمان های عمومی و فضاهای جمعی شکل می گیرد و معماری پایدار نقشی محوری در این فرایند ایفا می کند. روش تحقیق مبتنی بر رویکرد توصیفی تحلیلی و مطالعه تطبیقی نمونه های منتخب بین المللی و اسناد نظری مرتبط با معماری پایدار، انعطاف پذیری فضا و مدیریت بحران است. در این چارچوب فضاهایی چون انبارهای مسکونی، پناهگاه های خانگی، مدارس، پارکینگ ها و فضاهای عمومی به عنوان اجزای بالقوه یک شبکه فضایی تاب آور تحلیل می شوند که در شرایط عادی کارکرد روزمره دارند و در زمان بحران قادر به تغییر عملکرد و پاسخگویی هستند. نتایج پژوهش نشان می دهد که توسعه شهری پایدار بدون توجه همزمان به معماری انعطاف پذیر و تاب آوری عملکردی امکان پذیر نیست و فضاهای چند منظوره می توانند به عنوان پیونددهنده معماری پایدار و مدیریت بحران نقشی اساسی در کاهش آسیب پذیری و تداوم زیست ایمن ایفا کنند.

کلیدواژه ها:

فضاهای انعطاف پذیر ، تاب آوری ، معماری پایدار ، بحران