اصول معماری باغ ایرانی با مفهوم پایداری محیطی براساس دوره صفویه و قاجار مورد مطالعه کلان شهر شیراز

معماری باغ های ایرانی همواره بر پایه اصول پایداری محیطی شکل گرفته و به عنوان نمونه ای برجسته از معماری پایدار، با بهره گیری از مصالح بومی، طراحی اقلیمی، نظام آبیاری هوشمند و پوشش گیاهی متناسب در هماهنگی کامل با محیط زیست طراحی شده اند. این باغ ها نه تنها ارزش های زیبایی شناختی و فرهنگی برجسته ای دارند بلکه با استفاده از تکنیک های پیشرفته مهندسی در مدیریت منابع طبیعی به ویژه آب و خاک، به حفظ و احیای محیط زیست کمک کرده اند. پژوهش حاضر به بررسی و تحلیل اصول پایداری محیطی در معماری باغ های ایرانی دوره های صفویه و قاجار با تاکید بر نمونه های واقع در کلان شهر شیراز پرداخت. روش تحقیق توصیفی تحلیلی و کیفی بود که با استفاده از روش نظریه زمین های مقولات مرتبط با معماری بنا، شیوه های آبیاری و پوشش گیاهی به صورت جزء به جزء بررسی شد. نتایج نشان داد که باغ های ایرانی با تلفیق اصول اقلیمی، روان شناختی و فرهنگی الگویی پایدار و چندلایه برای خلق فضاهایی سازگار با شرایط زیست بوم منطقه و مقاوم در برابر بحران های محیطی ارائه می دهند. مقوله هسته ای «پژوهش معماری و طراحی سازگار با شرایط زیست بوم و بهره گیری از انرژی های طبیعی در ترکیب با الگوهای سنتی ایرانی-اسلامی» به عنوان عامل اصلی پایداری محیطی در این باغ ها شناخته شد. این یافته ها اهمیت بازخوانی و اقتباس هوشمندانه اصول باغ ایرانی در معماری و طراحی شهری معاصر به ویژه در کلان شهر شیراز را نشان می دهد.

کلیدواژه ها:

پایداری محیطی ، معماری باغ ایرانی ، معماری پایدار ، صفویه ، قاجار ، کلان شهر شیراز