دگرگونی پارادایم در معماری مروری نظام مند بر تلفیق هوش مصنوعی (۲۰۲۲ تا ۲۰۲۶)

پژوهش حاضر، مروری نظام مند بر دگردیسی پارادایمی است که در فاصله سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۶ بر اثر تلفیق هوش مصنوعی با فرایند طراحی معماری رخ داده است. هدف بنیادین این مرور صورت بندی یک چارچوب مفهومی منسجم برای فهم گذار از پارامتریسیسم مبتنی بر قاعده به سوی سامانه های عاملیت محور خودمختار و تبیین سرشت انسان محور این دگرگونی است. روش پژوهش بر پایه پروتکل استاندارد PRISMA استوار است و از میان هزار و دویست و هشتاد و چهار رکورد بازیابی شده از پایگاه های Scopus و Web of Science شصت و یک مطالعه شاخص با بالاترین کیفیت روش شناختی برگزیده شده اند. یافته ها نشان می دهند که این دگردیسی در پنج ستون متمایز اما هم پیوند سامان یافته است: طراحی مولد و مدل های انتشار، تحلیل فضایی و خودکارسازی امکان سنجی، مدل های زبانی بزرگ چندوجهی و گردش کار عاملیت محور، بهینه سازی محیطی و عملکردمحور و سرانجام روان شناسی محیطی و سنجه های ادراکی. این مرور با کاوش در سازوکار ریاضی مدل های انتشار، تجزیه نحوی چندعاملی، مدل اطلاعات ساختمان و به ویژه کمی سازی سنجه های ردیابی چشم نظیر مدت تثبیت نگاه و بسامد جهش چشمی نشان می دهد که همگرایی فناورانه ژرف در حال شکل گیری است که در آن هوش مصنوعی بصری احتمالاتی با موتورهای راستی آزمایی قطعی، سازه های محیطی و سنجه های ادراکی انسان در هم می آمیزد. ترین دستاورد، نظری تبیین حلقه بهینه سازی شناختی-فضایی است که در آن داده زیست ادراکی به سیگنال بازخوردی برای هدایت تولید هوش مصنوعی بدل می شود. نتایج گویای آن اند که پارادایم نوین نه به جایگزینی معمار بلکه به تقویت عاملیت او و تحقق محیط ساخته شده پاسخگو انسان محور و تاب آور می انجامد مشروط بر مدیریت دقیق چالش هم زمانی داده و ملاحظات اخلاقی.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، مولد ، مدل های زبانی بزرگ ، طراحی معماری ، بهینه سازی عملکردی ، مرور نظام مند