ارزیابی تاثیر نفوذپذیری بر اجتماع پذیری میادین شهری نمونه موردی میدان فردوسی

شهرها به عنوان بستر شکل گیری تعاملات انسانی نقش مهمی در تقویت ارتباطات اجتماعی و هویت جمعی ایفا می کنند. در این میان میدان های شهری یکی از اصلی ترین فضاهای عمومی محسوب می شوند که شرایط لازم برای شکل گیری روابط اجتماعی میان شهروندان را فراهم می کنند. میدان فردوسی به عنوان یکی از مراکز پرترافیک و نمادین شهری تهران، علاوه بر کارکرد حمل و نقلی بستری برای تعاملات اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی شهروندان است؛ با این حال عواملی چون بسته بودن جداره ها، کمبود فضاهای مکث، تداخل مسیرهای پیاده و سواره و ضعف در نورپردازی و امنیت شبانه پتانسیل اجتماع پذیری آن را محدود کرده اند. این پژوهش با هدف تحلیل تاثیر مولفه نفوذپذیری بر اجتماع پذیری میدان فردوسی با ماهیت کیفی و راهبرد ترکیبی توصیفی-تحلیلی، طی یک دوره سه هفته ای انجام شده است. بررسی های میدانی نظام مند در بازه های زمانی مختلف روز هر دو ساعت یک بار از ۸ تا ۲۰ صورت گرفته و با استفاده از کروکی برداری، رفتار ثبت، تصویری و تحلیل داده های کیفی نقاط قوت و ضعف کالبدی، عملکردی و معنایی فضا تحلیل شده است. همچنین پژوهش با اتکا به چارچوب نظری استخراج شده از ادبیات پژوهش تحلیل های تطبیقی و دسته بندی یافته های میدانی را در قالب دیاگرام های رفتاری ارائه کرده است. نتایج نشان می دهد که افزایش نفوذپذیری جداره ها از طریق افزودن کاربری های فعال در سطح همکف، ساماندهی و تفکیک مسیرهای سواره و پیاده، تقویت هویت بصری میدان با نورپردازی ویژه و نصب نمادهای فرهنگی، توسعه مبلمان و فضاهای مکث استاندارد و مدیریت فعالیت های غیررسمی همراه با ارتقای امنیت شبانه می تواند به طور چشمگیری کیفیت اجتماع پذیری میدان فردوسی را ارتقا دهد. این الگو می تواند به عنوان نقشه راهی برای ارزیابی و بهبود اجتماع پذیری سایر فضاهای عمومی شهری در ایران مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

اجتماع پذیری ، نفوذپذیری ، میدان شهری ، تعاملات اجتماعی ، طراحی شهری