مدلسازی تقاضای سفر شهری با استفاده از مدلهای لاجیت چندگانه و داده های مبتنی بر GPS: یک مطالعه مروری تحلیلی

امروزه برنامه ریزی حمل و نقل شهری با چالشهای پیچیده ای ناشی از رشد سریع شهرنشینی، افزایش مالکیت خودرو و تغییر الگوهای رفتاری مسافران مواجه است. مدل سازی دقیق تقاضای سفر هسته اصلی این برنامه ریزی را تشکیل می دهد و ابزاری حیاتی برای ارزیابی سیاستهای حمل و نقل، بهینه سازی زیرساخت ها و بهبود پایداری شهری است. روشهای سنتی جمع آوری داده مانند پرسشنامه های خانوار با محدودیت هایی نظیر هزینه بالا، زمان بر بودن، خطاهای انسانی و ناتوانی در ثبت کامل سفرهای پیچیده و غیرمکرر روبرو هستند. در دهه های اخیر، ظهور فناوری های نوین به ویژه سامانه موقعیت یاب جهانی (GPS)، انقلابی در زمینه جمع آوری داده های حمل و نقلی ایجاد کرده است. داده های GPS اطلاعاتی غنی، پیوسته با دقت مکانی و زمانی بالا از الگوهای واقعی حرکت افراد ارائه می دهند که پتانسیل رفع بسیاری از کاستی های روشهای سنتی را داراست. همزمان، مدل های انتخاب گسسته به ویژه مدل لاجیت چندگانه (MNL) و توسعه های آن به دلیل بنیان نظری قوی در تئوری مطلوبیت تصادفی و توانایی در تحلیل رفتار انتخابی افراد به ابزار استاندارد در مدل سازی تقاضای سفر تبدیل شده اند. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی و با رویکرد کتابخانه ای به بررسی و تحلیل یکپارچه سازی داده های مبتنی بر GPS با مدل های لاجیت چندگانه برای مدل سازی تقاضای سفر شهری می پردازد. هدف اصلی ارائه یک چارچوب مفهومی جامع از این حوزه، شناسایی چالش ها، شکاف های پژوهشی و ترسیم مسیرهای تحقیقاتی آینده است. در این راستا، مبانی نظری مدل های انتخاب گسسته و ویژگی های داده های GPS تشریح شده، پژوهش های پیشین به صورت انتقادی بررسی و چالش های کلیدی در مراحل پیش پردازش داده، استنتاج مشخصات سفر مانند هدف و شیوه سفر و کالیبراسیون مدل مورد بحث قرار می گیرد. نتایج این مطالعه مروری نشان می دهد که تلفیق این دو رویکرد دقت و واقع گرایی مدل های تقاضا را به میزان قابل توجهی افزایش می دهد اما چالش هایی نظیر حفظ حریم خصوصی، خطاهای داده، استنتاج دقیق رفتار و پیچیدگی های محاسباتی نیازمند توجه و تحقیق بیشتر هستند. این مقاله با ارائه یک مدل مفهومی و جمع بندی یافته ها، پیشنهاداتی کاربردی برای پژوهشگران و برنامه ریزان حمل و نقل جهت بهره برداری موثرتر از این فناوری ها ارائه می کند.

کلیدواژه ها:

تقاضای سفر ، شهری ، مدل لاجیت چندگانه MNL ، داده های GPS ، مدل های انتخاب گسسته ، برنامه ریزی حمل و نقل ، رفتار سفر