مقایسه الگوهای توزیع فضایی خدمات و زیرساختها در شهرهای متمرکز و غیرمتمرکز از منظر سلسله مراتب شهری و مدیریت کاربری زمین

الگوی توزیع فضایی خدمات و زیرساختها تاثیر مستقیمی بر کارایی سلسله مراتب شهری و مدیریت کاربری زمین دارد. این پژوهش به مقایسه تطبیقی دو الگوی شهر متمرکز و غیر متمرکز از این منظر می پردازد. روش تحقیق مبتنی بر تحلیل تطبیقی با استفاده از شاخص هایی نظیر ضریب آنتروپی، خودهمبستگی فضایی موران و مدل های دسترسی شبکه ای در محیط GIS است. یافته ها نشان می دهد در شهر متمرکز سلسله مراتب شهری عمودی و طبقاتی است. تمرکز خدمات عالی شهری در مرکز سرانه زیرساخت را در نواحی پیرامونی کاهش و طول سفرها را افزایش می دهد هر چند تراکم زیرساخت در هسته مرکزی بالاست. در مقابل شهر غیرمتمرکز با توزیع خدمات در قطب های هم ارز سلسله مراتب افقی تر و شبکه ای ایجاد می کند که دسترسی عادلانه تری به کاربری های زمین فراهم می آورد اما این الگو ممکن است به افزایش پراکندگی زیرساخت های خطی مانند شبکه آب، برق و راه و کاهش تراکم خدماتی در هر گره بینجامد. نتیجه گیری می شود که الگوی ترکیبی متمرکز در سطح کلان و غیرمتمرکز در سطح محلات با حفظ سلسله مراتب متوازن و مدیریت پویای کاربری زمین کارآمدترین گزینه از منظر مهندسی عمران است.

کلیدواژه ها:

سلسله مراتب شهری ، کاربری زمین ، مدیریت شهری ، شهرهای متمرکز ، شهرهای غیرمتمرکز