مدیریت منابع طبیعی در پروژه های عمرانی

پژوهش حاضر با هدف بررسی پیامدهای چند بعدی پروژه های عمرانی بزرگ مقیاس مانند سدسازی، راه سازی و توسعه شهری انجام شده است. این پروژه ها اگرچه به عنوان موتور محرک توسعه اقتصادی و اجتماعی شناخته می شوند، اما در صورت فقدان مدیریت پایدار منابع طبیعی می توانند آثار زیانبار و گسترده ای بر محیط زیست، جامعه، اقتصاد و جنبه های فنی برجای گذارند. یافته ها نشان می دهد که از منظر زیست محیطی پروژه های عمرانی موجب تخریب اکوسیستم ها، کاهش کیفیت آب و خاک، نابودی تنوع زیستی و تشدید روند تغییرات اقلیمی می شوند. از منظر اجتماعی بی توجهی به مشارکت جوامع محلی در فرآیند تصمیم گیری، کاهش اعتماد عمومی، بروز تعارضات اجتماعی و حتی مهاجرت اجباری را به دنبال دارد. از منظر اقتصادی هزینه های نگهداری و بازسازی پروژه ها در بلندمدت افزایش یافته و بار مالی سنگینی بر دولت و جامعه تحمیل می شود. از منظر فنی نیز نبود بهره گیری از علوم زمین شناسی، مهندسی و ژئوفیزیک موجب افزایش خطرات زمین لغزش، نشست و نشت آب شده و ایمنی سازه ها را کاهش می دهد. این پژوهش علاوه بر شناسایی پیامدها، راهکارهایی برای کاهش اثرات منفی و دستیابی به توسعه پایدار ارائه می دهد. از جمله این راهکارها می توان به اجرای دقیق ارزیابی اثرات زیست محیطی (EIA)، بازسازی محیط زیست پس از اجرای پروژه ها، مشارکت فعال جوامع محلی در تصمیم گیری ها، استفاده از مصالح پایدار و بازیافتی و بهره گیری از فناوری های نوین زمین شناسی و ژئوفیزیک اشاره کرد. نتایج نشان می دهد که تنها با تلفیق رشد اقتصادی، عدالت اجتماعی و حفاظت محیط زیست می توان به توسعه ای پایدار و متوازن دست یافت و از تبدیل پروژه های عمرانی به بحران های زیست محیطی و اجتماعی جلوگیری کرد.

کلیدواژه ها:

مدیریت منابع طبیعی ، پروژه های عمرانی ، توسعه پایدار ، راه سازی