بررسی و مقایسه روشهای اجرایی و انحراف آب سدهای بتنی

سدهای بتنی به عنوان یکی از مهمترین سازه های مهندسی هیدرولیک نقش بنیادینی در تامین آب، تولید انرژی برق آبی، کنترل سیلاب و توسعه کشاورزی ایفا می کنند. انتخاب روش مناسب ساخت و شیوه انحراف آب در طول احداث، از عوامل کلیدی موفقیت پروژه های بزرگ سدسازی محسوب می شود. در این مقاله به بررسی و مقایسه روش های متداول و نوین ساخت سدهای بتنی شامل بتن جرمی (Mass Concrete)، بتن غلتکی (Roller-Compacted Concrete; RCC) و سد سنگریزه ای با رویه بتنی (Concrete-Faced Rockfill Dam (CFRD)) پرداخته می شود، همچنین راهکارهای انحراف آب نظیر تونل انحراف، سد انحرافی موقت (Cofferdam) و کانال های انحرافی بررسی می گردد. هر یک از این روش ها از منظر طراحی، چالش های اجرایی، هزینه، زمان و پایداری زیست محیطی مورد تحلیل تطبیقی قرار گرفته اند. علاوه بر مرور مطالعات موردی سدهای شاخص جهان همچون سد هوور (ایالات متحده)، سد سه دره (چین) و سد موهاله (لسوتو)، تجربیات ملی در احداث سدهای کرخه و کارون نیز مورد توجه قرار گرفته است. یافته ها نشان می دهد که انتخاب بهینه روش ساخت و انحراف آب به شدت وابسته به شرایط زمین شناسی، هیدرولوژیکی و اقتصادی محل پروژه است. در پایان پیشنهاداتی برای ارتقای پایداری و کارایی سدسازی در ایران ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

سد بتنی ، بتن غلتکی ، بتن جرمی ، سد CFRD ، تونل انحراف ، کانال انحرافی