پایش روند رشد و آشکارسازی تغییرات محصول پسته بر پایه تحلیل تصاویر ماهواره ای مطالعه موردی شهرستان خواف

پایش و مدیریت تغییرات محصولات کشاورزی در دهه های اخیر به یکی از مهم ترین موضوعات مورد توجه پژوهشگران و سیاست گذاران تبدیل شده است. در ایران محصول پسته به عنوان یکی از محصولات استراتژیک و صادراتی، نقش کلیدی در اقتصاد ملی و اشتغال زایی مناطق خشک و نیمه خشک دارد. شهرستان خواف در خراسان رضوی با دارا بودن شرایط اقلیمی خاص از مهم ترین مناطق تولید پسته محسوب می شود. در این پژوهش تلاش شد تا با استفاده از تصاویر ماهواره ای چند زمانه و شاخص های پوشش گیاهی روند رشد و تغییرات سطح زیر کشت پسته در شهرستان خواف طی بازه زمانی ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۳ بررسی و تحلیل شود. داده های ماهواره ای Sentinel-۲ و Landsat-۸ پس از انجام پیش پردازش های هندسی و رادیومتریکی جهت محاسبه شاخص های گیاهی نظیر NDVI و SAVI مورد استفاده قرار گرفتند. سپس با بهره گیری از روش های طبقه بندی نظارت شده و تحلیل تغییرات روند گسترش یا کاهش باغات پسته آشکارسازی شد. نتایج نشان داد که تغییرات سطح زیر کشت پسته در سال های اخیر تحت تاثیر عواملی همچون کاهش منابع آب زیرزمینی، نوسانات اقلیمی و مسائل مدیریتی دچار نوسان بوده است. بخش هایی از باغات پسته در مناطق کم آب دچار افت شدید پوشش گیاهی شدند، در حالی که در برخی مناطق توسعه سطح زیر کشت مشاهده شد. این یافته ها می تواند به عنوان مبنایی علمی برای برنامه ریزی بهتر در مدیریت منابع آب، بهینه سازی الگوی کشت و توسعه پایدار باغات پسته به کار رود. علاوه بر این کاربرد فناوری سنجش از دور در این تحقیق نشان داد که استفاده از داده های ماهواره ای چند زمانه ابزاری کارآمد برای پایش و مدیریت محصولات کشاورزی در مقیاس محلی و منطقه ای است. در پایان پیشنهاد می شود پژوهش های آتی به بررسی دقیق تر تاثیر تغییرات اقلیمی و ترکیب داده های سنجش از دور با اطلاعات زمینی بپردازند تا ارزیابی جامع تری از پایداری تولید پسته در مناطق خشک ایران حاصل شود.

کلیدواژه ها:

پایش رشد ، تغییرات کاربری اراضی ، سنجش از دور ، پسته ، شهرستان خواف