نظریه بینامتنیت در تحلیل فضاهای شهری؛ بازخوانی فضاهای شهری به مثابه متن فرهنگی

شهرها تنها مجموعه ای از ساختمان ها و خیابان ها نیستند بلکه همچون متونی پیچیده و چندلایه، حامل معنا، حافظه و هویت اند. در این مقاله با بهره گیری از مفهوم بینامتنیت که ریشه در مطالعات ادبی و فرهنگی دارد، به تحلیل فضاهای شهری به مثابه متونی فرهنگی پرداخته می شود. بینامتنیت در طراحی شهری به معنای ارجاع آگاهانه به متون، نمادها و ساختارهای پیشین در فرآیند طراحی است که می تواند موجب تقویت پیوند میان گذشته و حال و زنده نگه داشتن حافظه جمعی شود. مقاله با مرور مبانی نظری بینامتنیت و تطبیق آن با رویکردهای طراحی شهری نشان می دهد که چگونه طراحان می توانند از طریق بازآفرینی نشانه های تاریخی، فرهنگی و اجتماعی به خلق فضاهایی با عمق معنایی و هویتی بیشتر بپردازند. همچنین با تحلیل نمونه هایی از پروژه های طراحی شهری در بافت های تاریخی ایران، به بررسی مصادیق عملی این رویکرد پرداخته شده و نقش آن در بازخوانی هویت شهری مورد ارزیابی قرار می گیرد. یافته ها نشان می دهد که طراحی شهری بینامتنی نه تنها به غنای زیبایی شناختی فضا می افزاید بلکه زمینه ساز تعامل میان نسل ها و بازتولید خاطره و معنا در کالبد شهر است.

کلیدواژه ها:

طراحی شهری ، بینامتنیت ، هویت شهری ، حافظه جمعی ، بازآفرینی فضاهای عمومی