بررسی رابطه میان سازماندهی فضایی و کیفیت سکونت در خانه های معاصر

در دهه های اخیر تحولات ناشی از رشد شهرنشینی، افزایش تراکم ساخت وساز، گسترش آپارتمان نشینی و تغییر سبک زندگی مفهوم خانه و تجربه سکونت را در بستر شهرهای معاصر دگرگون کرده است. در این شرایط کیفیت سکونت دیگر صرفا به شاخص های کمی نظیر متراژ، تعداد اتاق ها یا سطح تجهیزات ساختمانی محدود نیست بلکه به طور اساسی از نحوه سازماندهی فضایی، الگوی ارتباط میان عرصه ها، خوانایی حرکتی، میزان حریم خصوصی، انعطاف پذیری، نورگیری، تهویه و کیفیت فضاهای نیمه باز تاثیر می پذیرد. مسئله اصلی آن است که بخش قابل توجهی از واحدهای مسکونی معاصر به ویژه در قالب آپارتمان های شهری در پاسخ گویی به نیازهای متنوع سکونتی از جمله خلوت، فردی، تعامل خانوادگی، کار و آموزش خانگی، آسایش روانی و ارتباط با بیرون با ضعف های فضایی مواجه اند. پژوهش حاضر با هدف تبیین رابطه میان سازماندهی فضایی و کیفیت سکونت در خانه های معاصر انجام شده است. روش تحقیق توصیفی تحلیلی و مبتنی بر تحلیل محتوای کیفی منابع و مطالعات مرتبط است. یافته ها نشان می دهد که مولفه هایی چون سلسله مراتب، دسترسی تفکیک شده، قلمروها، کنترل دید، خوانایی حرکت، انعطاف پذیری عملکردی، نور طبیعی، تهویه و کارآمدی فضای نیمه باز از مهم ترین عوامل موثر بر رضایت سکونتی و ارتقای کیفیت زیست در خانه های معاصر به شمار می آیند. همچنین نتایج حاکی از آن است که بازخوانی اصول فضایی خانه ایرانی، مانند محرمیت، آستانه، مرکزیت زندگی خانوادگی و پیوند با طبیعت در صورت ترجمه به زبان نیازهای معاصر، می تواند به ارتقای کیفیت سکونت منجر شود.

کلیدواژه ها:

سازماندهی فضایی ، کیفیت سکونت ، خانه معاصر ، رضایت سکونتی ، حریم خصوصی ، انعطاف پذیری ، فضای نیمه باز