معیارهای طراحی مجتمع های مسکونی تاب آور در مواجهه با پاندمی (کرونا) با نگاهی بر اصول روانشناسی محیط

پاندمی کرونا به عنوان یکی از بزرگترین بحران های زیستی قرن بیست و یکم ناکارآمدی الگوهای مسکن معاصر را در مواجهه با شرایط قرنطینه طولانی مدت آشکار ساخت. این پژوهش که یک تحقیق مستخرج از پایان نامه کارشناسی است با هدف دستیابی به راهکارهای طراحی معمارانه ای که مسکن را در برابر بحران های زیستی تاب آور سازد، به بررسی پتانسیل های معماری بومی شیراز، حیاط مرکزی و ایوان و استفاده از راهکارهای طراحی متعدد مبتنی بر روانشناسی محیط و تلفیق آن با استانداردهای نوین بهداشتی پرداخته است. روش تحقیق ترکیبی از مطالعات کتابخانه ای و پیمایش میدانی پرسشنامه و مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۸۰ شهروند شیرازی بوده است. یافته ها نشان می دهد که بزرگترین چالش های ساکنان در دوران قرنطینه شامل نبود فضای ایزوله ورودی، احساس خفگی ناشی از فقدان فضای باز اختصاصی، اختلاط فضای کار و استراحت و ترس از فضاهای مشاع آلوده بوده است. در پاسخ به این چالش ها، الگوی مجتمع مسکونی ۱۸ واحدی در زمینی به ابعاد ۶۸ در ۱۳۲ متر ارائه شده است که با بهره گیری از حیاط مرکزی به عنوان ریه تنفسی، مجموعه تراس های عمیق به عنوان ایوان های مدرن فیلتر بهداشتی ورودی و دیوارهای متحرک ریلی برای ایجاد اتاق قرنطینه چندمنظوره، ضمن تامین عدالت فضایی برای سه قشر، اقتصادی به الگویی از مسکن تاب آور دست یافته است. این الگو نشان می دهد که معماری سنتی ایران نه یک کهن الگوی صرفا تاریخی بلکه یک سیستم دانش محور و اقلیمی با ظرفیت بالای پاسخگویی به چالش های مدرن است.

کلیدواژه ها:

مسکن تاب آور ، بحران های زیستی ، کرونا ، معماری بومی ، شیراز ، عدالت فضایی ، انعطاف پذیری کالبدی