گذار از فضای درمانی به فضای زیستی تبیین مولفه های مسکن شفابخش با تاکید بر ادراک حسی کاربران، نور، رنگ و طبیعت

در سال های اخیر مفهوم مسکن از یک سرپناه صرف به محیطی اثرگذار بر سلامت روان، کیفیت زندگی و احساس رضایت ساکنان تحول یافته است. در این میان رویکرد مسکن شفابخش بر آن است که فضاهای سکونتی نه تنها پاسخگوی نیازهای عملکردی باشند، بلکه از طریق تقویت تجربه ادراکی و حسی کاربران به کاهش تنش های روزمره و ارتقای آرامش روانی نیز کمک کنند. پژوهش حاضر با هدف تبیین مولفه های موثر بر شکل گیری مسکن شفابخش بر سه عامل اصلی، نور، رنگ و طبیعت با تاکید بر ادراک حسی کاربران تمرکز دارد. روش پژوهش از نوع مروری تحلیلی است و با بررسی و تحلیل منابع نظری و مطالعات پیشین در حوزه های معماری، روان شناسی محیطی و طراحی شفابخش انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که نور طبیعی و کیفیت نورپردازی، انتخاب آگاهانه رنگ ها و حضور عناصر طبیعی در فضای سکونت هر یک به صورت مستقل و نیز در تعامل با یکدیگر در کاهش استرس محیطی، بهبود خلق وخو، افزایش حس تعلق مکانی و ارتقای کیفیت تجربه سکونت نقش موثری ایفا می کنند. همچنین نتایج بیانگر آن است که طراحی کاربر محور و توجه به ابعاد ادراکی محیط می تواند بستر شکل گیری فضاهای مسکونی شفابخش را فراهم سازد. در نهایت این پژوهش بر ضرورت بازاندیشی در طراحی مسکن معاصر از منظر سلامت محور تاکید کرده و نشان می دهد که بهره گیری هماهنگ از نور، رنگ و طبیعت می تواند زمینه ساز خلق محیط هایی باشد که علاوه بر کارایی در بهزیستی روانی و آرامش ساکنان نیز موثر باشند.

کلیدواژه ها:

مسکن ، شفابخش ، ادراک حسی ، نور ، رنگ ، طبیعت ، کاهش استرس محیطی