هم آیی زیست معماری و عصب شناسی؛ گامی به سوی نوروبیومیمتیک در طراحی شفابخش

در دهه های اخیر توجه پژوهشگران به تاثیر محیط های ساخته شده بر فرآیندهای ادراکی شناختی و سلامت روان انسان به طور چشمگیری افزایش یافته است. در این میان همگرایی میان زیست معماری و علوم اعصاب زمینه شکل گیری رویکردی نوین با عنوان نوروبیومیمتیک را فراهم کرده است؛ رویکردی که می کوشد اصول الهام گرفته از طبیعت را با شناخت سازوکارهای عصبی انسان در طراحی فضاهای معماری تلفیق کند. هدف این پژوهش تبیین مفهوم نوروبیومیمتیک و شناسایی مولفه های طراحی مبتنی بر آن در راستای ارتقای کیفیت فضاهای شفابخش است. پژوهش حاضر با رویکرد مروری-تحلیلی و از طریق بررسی و تحلیل ادبیات نظری مرتبط در حوزه های معماری بیومیمتیک، طراحی بیوفیلیک و عصب شناسی محیطی انجام شده است. نتایج بررسی ها نشان می دهد که بهره گیری از الگوهای طبیعی، هندسه های فرکتالی، فرم های ارگانیک، نور طبیعی، مصالح طبیعی و حضور عناصر بیوفیلیک می تواند با سازوکارهای ادراکی و عصبی انسان هم خوانی بیشتری داشته و در نتیجه به کاهش استرس، بهبود تمرکز، افزایش احساس آرامش و ارتقای بهزیستی روانی کاربران فضا منجر شود. همچنین هم افزایی میان اصول الهام گرفته از طبیعت و یافته های علوم اعصاب امکان شکل گیری چارچوبی نظری برای طراحی فضاهایی فراهم می آورد که علاوه بر پاسخگویی، عملکردی نقش فعالی در حمایت از سلامت روان و تجربه مثبت محیطی ایفا می کنند. در این چارچوب نوروبیومیمتیک می تواند به عنوان رویکردی میان رشته ای افق های جدیدی را در طراحی محیط های درمانی، آموزشی و کاری با رویکرد شفابخش فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

نوروبیومیمتیک ، زیست معماری ، عصب شناسی ، معماری طراحی ، بیوفیلیک معماری ، شفابخش