نقد کهن الگوی باغ ایرانی در پروژه های معماری معاصر ایران (نمونه موردی: باغ کتاب تهران و باغ موزه قصر)

باغ ایرانی به عنوان یکی از کهن الگوهای بنیادین معماری و منظر ایران، واجد ساختاری مفهومی و نظامند است که در معماری معاصر شهری اغلب به صورت تقلیل یافته و عمدتا فرمال بازنمایی می شود. در پروژه های معماری معاصر تهران، نحوه ی مواجهه با این کهن الگو و میزان انطباق آن با مبانی مفهومی باغ ایرانی، به مسئله ای قابل نقد تبدیل شده است. هدف این پژوهش، نقد و تحلیل چگونگی بازخوانی کهن الگوی باغ ایرانی در معماری معاصر ایران با تمرکز بر دو نمونه ی موردی باغ کتاب تهران و باغ موزه قصر است. این پژوهش از نوع کیفی - تحلیلی بوده و با استفاده از روش تحلیل اختلافی، مولفه های مفهومی، فضایی و کالبدی باغ ایرانی را در دو نمونه موردی به صورت تطبیقی بررسی می کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که باغ موزه قصر مواجهه ناخواسته و تاحدی ناقص با کهن الگوی باغ ایرانی داشته و بازتاب این الگو در آن بیشتر متاثر از شرایط تاریخی و محدودیت های کالبدی است. در مقابل، باغ کتاب تهران با رویکردی آگاهانه تر، برخی مولفه های باغ ایرانی را به صورت گزینشی و متناسب با الزامات عملکردی معاصر بازتفسیر کرده است. از این رو، بازخوانی انتقادی و عمیق باغ ایرانی می تواند بستری نظری برای ارتقای کیفیت طراحی فضاهای عمومی معاصر و پیوند موثر میان هویت تاریخی و نیازهای نوین شهری فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

کهن الگو ، باغ ایرانی ، معماری معاصر ، معنا شناسی فضا ، باز تفسیر