شناسایی عوامل موثر بر تغییر هویت معماری بومی با رویکرد مرور سیستماتیک نمونه موردی شهر تاریخی یزد

هویت معماری بومی به عنوان یکی از مولفه های اساسی پایداری فرهنگی و فضایی شهرهای تاریخی بازتاب دهنده تعامل میان کالبد، فرهنگ، اقلیم، ساختارهای اجتماعی و نظام های مدیریتی است. شهر تاریخی یزد به عنوان نمونه ای شاخص از معماری بومی ایران، در دهه های اخیر تحت تاثیر تحولات کالبدی، اجتماعی و اقتصادی با تغییرات معناداری در هویت معماری خود مواجه شده است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل نظام مند عوامل موثر بر تغییر هویت معماری بومی شهر یزد از روش مرور سیستماتیک مبتنی بر دستورالعمل PRISMA بهره می گیرد. در مرحله جست وجوی اولیه ۱۳۱ منبع علمی از پایگاه های علمی Web of Science، ISC، SID و Scopus در بازه زمانی ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۴ شناسایی شد. پس از حذف منابع تکراری و اعمال معیارهای ورود و خروج در نهایت ۴۹ مقاله علمی برای تحلیل نهایی انتخاب گردید. تحلیل محتوای کیفی این مقالات منجر به استخراج ۴۶ عامل موثر بر تغییر هویت معماری بومی شد که در پنج دسته اصلی شامل عوامل کالبدی فضایی (۳۴٫۸)، اجتماعی فرهنگی (۲۶٫۱)، مدیریتی نهادی (۱۷٫۴)، اقتصادی و فناورانه (۸٫۷) طبقه بندی شدند. همچنین بررسی منابع جدید سال های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ نشان دهنده ظهور چهار عامل نوظهور مکمل در حوزه فناوری های دیجیتال و حکمرانی نوین شهری است. نتایج پژوهش بر ضرورت اتخاذ رویکردی یکپارچه، مشارکت محور و هویت مدار در مدیریت و مداخله در بافت تاریخی یزد تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

هویت معماری بومی ، بافت تاریخی ، مرور سیستماتیک ، شهر یزد ، حفاظت شهری