تحول الگوهای فضایی در معماری کاخهای دوره پهلوی تحلیل گفتمان قدرت و هویت سازی

این مقاله با رویکردی تاریخی-تحلیلی به بررسی تحولات الگوهای فضایی در معماری کاخهای دوره پهلوی (۱۳۰۴–۱۳۵۷ شمسی) می پردازد. هدف اصلی واکاوی مبانی نظری و گفتمان های مسلطی است که شکل گیری این کاخ ها را جهت دادند با تمرکز بر نمونه های شاخصی چون کاخ مرمر، مجموعه سعدآباد و کاخ مروارید. استدلال می شود که تحول از الگوهای درونگرای سنتی به سوی فرم های برونگرا و نمایشی صرفا یک تغییر سبک شناختی نبوده، بلکه تجلی کالبدی پروژه های سیاسی، هویت سازی، مشروعیت بخشی و نمایش قدرت در این دوره است. این پژوهش نشان می دهد که معماری کاخ های پهلوی در تقاطع سه گفتمان سنت گرایی، ملی گرایی باستان بنیاد و غربگرایی قرار دارد و حاصل نهایی، شکل گیری یک معماری التقاطی حکومتی است که در نهایت نتوانست روایتی منسجم از هویت ایرانی در دوره معاصر ارائه دهد. یافته ها حاکی از آن است که این تحولات، فضایی بازتابی از تنش های عمیق جامعه ایران در مواجهه با مدرنیته و الزامات بازتعریف خود در جهان جدید بود.

کلیدواژه ها:

معماری کاخ ها ، معماری پهلوی ، الگو فضایی ، کاخ مرمر ، کاخ مروارید ، کاخ ملت