صورت بندی زیست جمعی در فضاهای عمومی شهری با اتکا به اخلاق اسپینوزا

فضاهای عمومی شهری به مثابه یکی از بنیادی ترین بسترهای کنش اجتماعی نقشی تعیین کننده در صورت بندی زیست جمعی و کیفیت حیات شهری ایفا می کنند. با این حال، تجربه شهر معاصر نشان می دهد که بخش قابل توجهی از این فضاها، علی رغم ماهیت ظاهرا عمومی، در عمل به بازتولید انزوا، انفعال اجتماعی، تعارض و اشکال گوناگون فضایی می انجامند. این پژوهش با اتکا به اخلاق اسپینوزا و مفاهیم بنیادینی چون کوناتوس، تاثرات و توان جمعی (Multitudo)، در پی ارائه الگویی نظری برای صورت بندی زیست جمعی در فضاهای عمومی شهری است. روش پژوهش مبتنی بر تحلیل مفهومی متن اخلاق اسپینوزا، خوانش های معاصر او در نظریه اجتماعی و تطبیق آنها با ادبیات نظری معماری، مطالعات فضاهای عمومی و پژوهش های مربوط به مشاعات شهری است. در این چارچوب، فضا نه به عنوان ظرفی خنثی، بلکه به مثابه میدان روابط و تاثرات میان بدن ها فهم می شود که می تواند توان کنش جمعی را افزایش یا کاهش دهد. یافته ها نشان می دهند که از رهگذر ترجمه فضایی مفاهیم اخلاق اسپینوزا می توان اصولی نظیر افزایش امکان کنش فعال و انتخاب، پذیرش تفاوت ها، تقویت کنش متقابل و تولید شادی جمعی را به عنوان رهنمودهایی برای طراحی فضاهای عمومی استخراج کرد. این اصول، مبنایی نظری برای نقد فضاهای عمومی کنترل گر موجود و پیشنهاد جهت گیری هایی برای طراحی فضایی فراهم می آورند که بر آزادی به مثابه توان کنش در دل جمع و تعمیق حیات مدنی در شهر معاصر استوار است.

کلیدواژه ها:

اخلاق ، اسپینوزا ، زیست جمعی ، فضاهای عمومی ، شهری ، کوناتوس ، توان کنش ، معماری شهری