تاثیر رویکرد زمینه گرایی در طراحی معماری مراکز فرهنگی

زمینه گرایی به عنوان یکی از رویکردهای مهم در معماری معاصر بر خوانش چندلایه بستر و تقویت پیوند اثر جدید با زمینه کالبدی، تاریخی و فرهنگی تاکید دارد و در برابر تولید ابنیه ای بیمکان و گسسته از حافظه جمعی را نقد می کند. از سوی دیگر مراکز فرهنگی به عنوان فضاهای عمومی حامل معنا و هویت نقشی اساسی در سازماندهی زندگی جمعی و بازنمایی ارزش های فرهنگی هر جامعه بر عهده دارند. هدف این مقاله تبیین تاثیر رویکرد زمینه گرایی بر طراحی معماری مراکز فرهنگی و استخراج اصولی است که می تواند راهنمای معماران در مواجهه با بسترهای متفاوت باشد. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی انجام شده و داده های آن از طریق مطالعه اسنادی و تحلیل نمونه های موردی گردآوری شده است. ابتدا مبانی نظری زمینه گرایی و ابعاد آن شامل زمینه، کالبدی، تاریخی، اجتماعی فرهنگی و انسان گرایانه تشریح می شود و سپس مفهوم مرکز فرهنگی و نحوه پیوند آن با بستر مورد بررسی قرار می گیرد. در ادامه چند نمونه از مراکز فرهنگی زمینه گرا در داخل و خارج از کشور تحلیل شده و چگونگی ترجمه ویژگی های زمینه در سازماندهی فضایی، سیرکولاسیون، فرم و مصالح آنها بررسی می شود. نتایج نشان می دهد که اتخاذ رویکرد زمینه گرا در طراحی مراکز فرهنگی ضمن حفظ تداوم تصویری و هویتی شهر، می تواند به ارتقای کیفیت تجربه فضا توسط کاربران، تقویت حس تعلق و افزایش خوانایی محیط منجر شود. در پایان، اصول پیشنهادی برای طراحی مراکز فرهنگی با تاکید بر زمینه گرایی ارائه می گردد.

کلیدواژه ها:

معماری زمینه گرا ، مراکز فرهنگی ، بستر ، طرح ، تعامل طرح و زمینه