مروری بر نمونه های شاخص سطوح مشبک آجری دزفول و ارائه طرح های پیشنهادی مبتنی بر رویکردهای معاصر

یکی از نمادهای پیوند عمیق انسان با طبیعت و فرهنگ بومی معماری سنتی بوده که در قالب فرم ها و مصالح بومی به نمایش در می آید. هدف از مطالعه سطوح مشبک در معماری سنتی درک بهتر راهکارهای بومی برای مدیریت تابش خورشید و تهویه طبیعی می باشد. بدین شیوه می توان با توجه به تجربیات گذشته راه حل های نوآورانه در سطوح مشبک را ارائه نمود تا ضمن حفظ زیبایی شناسی و هویت معماری بر ارتقای آسایش حرارتی و کاهش مصرف انرژی تمرکز نمود. این پژوهش از نوع کیفی با رویکرد طراحی محور بوده و به دنبال شناسایی ویژگی های فرمی، عملکردی و زیباشناختی سطوح مشبک آجری در معماری سنتی دزفول و همچنین بررسی نقش های مختلف آن و در نهایت خلق فرم های جدیدی از سطوح مشبک است. به منظور دستیابی به اهداف تحقیق ابتدا با استفاده از روش مطالعه موردی به بررسی نمونه هایی از خانه های واجد ارزش تاریخی که دارای عناصر مشبک بودند پرداخته شد. این نمونه ها عمدتا از طریق منابع مرتبط با سازمان میراث فرهنگی و یا به شکل میدانی بررسی و انتخاب شدند. در ادامه با بهره گیری از روش تحلیل توصیفی- سپس تطبیقی، ویژگی های فرمی، عملکردی و زیباشناختی این عناصر، استخراج و طبقه بندی شدند. با استفاده از نرم افزار اتوکد و اسکچاپ فرآیند بازطراحی انجام گرفت و بر اساس الگوهای به دست آمده، چندین مدل جدید تولید شد. نتایج بررسی ها منجر به استخراج نمونه های موجود از ساختارها و الگوهای منحصر سطوح مشبک آجری در معماری سنتی دزفول و طراحی ۱۹ مدل پیشنهادی در قالب سطوح دوبعدی و ۱۸ مدل سه بعدی از سطوح مشبک گردید. این طرح ها و الگوهای مدرن روح اصالت را در قالبی امروزی بازتاب می دهند.

کلیدواژه ها:

سطوح مشبک ، تابش بند ، آسایش حرارتی ، معماری سنتی ، دزفول