تحلیل تطبیقی اثر مولفه سیرکولاسیون بر میزان تامین و حفظ خلوت در ساختمان های مسکونی موردی منطقه یک شهر تهران

به طور کلی سیرکولاسیون به عنوان یکی از ارکان بنیادین در طراحی معماری نقش تعیین کننده ای در حفظ و تنظیم خلوت ایفا می کند؛ زیرا ساختار حرکتی فضا مستقیما بر چگونگی تفکیک حوزه های عمومی و خصوصی اثر می گذارد. یک سیرکولاسیون هوشمند، امکان دسترسی به فضاها را به گونه ای سامان می دهد که حرکت افراد بدون مزاحمت و تداخل با حریم دیگران صورت گیرد. به بیان دیگر مسیرهای حرکت نه تنها نقش ارتباطی دارند بلکه در جایگاه یک مکانیسم کنترلی عمل می کنند که از ورود ناخواسته به قلمروهای شخصی جلوگیری می نماید. از این رو سیرکولاسیون به عنوان ابزاری موثر ضامن پایداری خلوت فضایی و روانی در معماری مسکونی به شمار می رود. هدف اصلی در این پژوهش تحلیل مکانیزم اثرگذاری سیرکولاسیون بر میزان و کیفیت خلوت در ساختمان های مسکونی متعلق به تیپولوژی پرتکرار و جامع در منطقه یک تهران می باشد. این پژوهش از نوع تحقیق کیفی بوده و با روش تحقیق توصیفی تحلیلی و استدلال منطقی به نگارش درآمده است. ابتدا از طریق مطالعات کتابخانه ای شاخصه های مهم بر اساس تکرارپذیری آنها در منابع پژوهشی استخراج شد که هر کدام از آنها دارای ریز مولفه هایی برای دستیابی به تنظیم خلوت می باشند. سپس نمونه های موردی پژوهش جهت تحلیل تاثیرگذاری بر مکانیزم خلوت گزینی طوری انتخاب شده اند که بیشترین تنوع را در سطح شاخصه ها از گونه های پرتکرار ایجاد کنند. در فرایند تحلیل هر قسمتی از نمونه های موردی به مثابه یک سلول بیرون کشیده شده و متغیرها بر روی آنها مورد تجزیه و تحلیل منفرد و تطبیقی قرار گرفته است. نتایج پژوهش حاکی از این است که تعداد و محل نقاط نفوذ در فضا دو عامل بسیار مهم در تنظیم سیرکولاسیون و به تبع آن افزایش و یا کاهش میزان خلوت فضا می باشد و توجه به جانمایی اصولی نقاط نفوذ به فضل باعث ایجاد سیرکولاسیون بهتر و حفظ میزان خلوت و حریم فضا می شود. همچنین وجود فضای تقسیم بین فضاها تمرکز سیرکولاسیون بین فضاهای خصوصی را به خود اختصاص داده و از هرج و مرج و ازدحام ناشی از تردد در فضاهای اصلی خانه می کاهد.

کلیدواژه ها:

تحلیل تطبیقی ، سیرکولاسیون ، خلوت ، ساختمان مسکونی ، منطقه یک تهران