تحلیل عوامل ریسک زای موثر بر تاخیر پروژه های شبکه های آبیاری و زهکشی پایاب سدها

پروژه های شبکه های آبیاری و زهکشی در پایاب سدها به دلیل گستردگی عملیات اجرایی و پیچیدگی های فنی همواره با چالش تاخیر در زمان بهره برداری مواجه هستند که این امر منجر به اتلاف منابع مالی و عدم تحقق اهداف توسعه کشاورزی می گردد. هدف از این پژوهش شناسایی و تحلیل اولویت بندی عوامل ریسک زای موثر بر تاخیر در این پروژه ها با تمرکز بر شبکه آبیاری غرب کشور است. در این راستا با بررسی مبانی نظری و پیشینه تحقیق، عوامل تاخیر در چهار دسته اصلی شامل معیارهای مالی، مدیریتی، فنی و محیطی طبقه بندی شده و نقش هر یک در انحراف از برنامه زمان بندی مورد واکاوی قرار گرفته است تا مدلی جامع برای درک ریشه های طولانی شدن زمان اجرا ارائه گردد. یافته های پژوهش نشان می دهد که عوامل مالی با اختصاص بیشترین سهم تاثیر (۴۶.۷ درصد)، اصلی ترین علت بروز تاخیر در پروژه های مورد مطالعه هستند. نوسانات اقتصادی و تاخیر در تخصیص اعتبارات دولتی باعث می شود که پیمانکاران در تامین نهاده های پروژه با مشکل مواجه شوند. در رتبه های بعدی عوامل مدیریتی با ۲۷.۷ درصد و عوامل محیطی با ۱۶ درصد قرار دارند در حالی که عوامل فنی با ۹.۵ درصد کمترین سهم را در ایجاد تاخیر به خود اختصاص داده اند. این نتایج حاکی از آن است که بحران های مالی و ضعف در ساختارهای سازمانی و بروکراسی، بیش از مشکلات فنی و مهندسی روند پیشرفت فیزیکی پروژه های آبیاری را تحت الشعاع قرار می دهند. نتیجه گیری این تحقیق بر ضرورت بازنگری در نظام تامین مالی پروژه های عمرانی و استقرار سیستم های مدیریت ریسک پویا تاکید می کند. برای کاهش تاخیرها، پیشنهاد می شود که تعامل میان ارکان پروژه تقویت شده و برنامه ریزی ها بر اساس واقعیت های اقتصادی و اقلیمی منطقه بازطراحی گردند. دستاوردهای این مطالعه می تواند به مدیران پروژه و کارفرمایان کمک کند تا با شناسایی نقاط بحرانی و گلوگاه های زمانی راهکارهای پیشگیرانه را در مراحل اولیه پروژه اتخاذ نموده و از طولانی شدن بی رویه زمان اجرای طرح های ملی در حوزه آب و خاک جلوگیری کنند.

کلیدواژه ها:

مدیریت ریسک ، تاخیر پروژه ، شبکه های آبیاری و زهکشی ، پایاب سدها