شناسایی عوامل موثر در مکان یابی فضاهای بلندمرتبه با رویکرد مرور سیستماتیک (نمونه موردی در شهر تاریخی یزد)

توسعه فضاهای بلندمرتبه به عنوان یکی از راهبردهای اساسی در پاسخ به رشد جمعیت، شهری محدودیت زمین و ضرورت تحقق توسعه پایدار شهری در دهه های اخیر مورد توجه برنامه ریزان شهری قرار گرفته است. با این حال مکان یابی نامناسب این فضاها می تواند پیامدهای کالبدی، زیست محیطی، اجتماعی و اقتصادی گسترده ای برای شهرها به همراه داشته باشد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و طبقه بندی عوامل موثر در مکان یابی فضاهای بلندمرتبه در شهر یزد از روش مرور سیستماتیک مبتنی بر دستورالعمل PRISMA بهره گرفته است. در این راستا، تعداد ۵۳۸ مقاله علمی از پایگاه های Web of Science، Scopus، ISC و علم نت در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۶ شناسایی شد که پس از حذف موارد تکراری و غربالگری عنوان و چکیده ۱۲۴ مقاله برای بررسی تمام متن انتخاب و در نهایت ۵۲ مقاله واجد شرایط وارد تحلیل نهایی شدند. نتایج تحلیل محتوای مطالعات منتخب نشان داد عوامل موثر در مکان یابی فضاهای بلندمرتبه در چهار دسته اصلی شامل عوامل کالبدی-فضایی (۳۲ درصد)، عوامل زیست محیطی (۲۹ درصد)، عوامل اقتصادی (۲۲ درصد) و عوامل اجتماعی - فرهنگی و مدیریتی (۱۷ درصد) قابل طبقه بندی هستند. در میان شاخص ها دسترسی به شبکه حمل و نقل، کاربری زمین، ظرفیت زیرساختی، شرایط اقلیمی، ملاحظات منظر شهری و ارزش زمین بیشترین فراوانی تکرار را در مطالعات داشته اند. یافته های پژوهش چارچوبی نظام مند برای هدایت سیاست های توسعه عمودی و مکان یابی بهینه فضاهای بلندمرتبه در شهرهای تاریخی با اقلیم گرم و خشک نظیر یزد فراهم می سازد و می تواند مبنایی برای تصمیم گیری در برنامه ریزی شهری پایدار باشد.

کلیدواژه ها:

مکان یابی ، شهری ، بلندمرتبه سازی ، توسعه عمودی ، شهری ، شهر یزد ، مرور سیستماتیک ، PRISMA