ارزیابی ریسک های قراردادی - مالی ناشی از انحرافات فهرست بهای منضم به پیمان: تحلیل اثرات برآورد اولیه ضعیف بر هزینه های پروژه، صورت وضعیت ها و زیان دهی پروژه برای پیمانکار

در پروژه های عمرانی دقت در برآورد اولیه و تنظیم فهرست بها نقش مهمی در مدیریت مالی و قراردادی پروژه دارد و هرگونه انحراف در آن می تواند زمینه ساز بروز ریسک های مختلف در مرحله اجرا شود. هدف این پژوهش شناسایی و تحلیل ریسک های مالی و قراردادی ناشی از انحرافات فهرست بها در پروژه های عمرانی است. در این تحقیق ابتدا با استفاده از مطالعات اسنادی مهم ترین ریسک های مرتبط با این موضوع شناسایی گردید. سپس به منظور ارزیابی میزان اهمیت این ریسک ها از دیدگاه خبرگان حوزه اجرای پروژه های عمرانی پرسشنامه ای بر اساس مقیاس لیکرت طراحی و میان کارشناسان و متخصصان این حوزه توزیع شد. داده های به دست آمده با استفاده از محاسبه میانگین مورد تحلیل قرار گرفت و پایایی پرسشنامه نیز با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ مورد بررسی قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان داد ریسک هایی مانند تغییر در برنامه زمان بندی و تمدید مدت، پیمان افزایش هزینه های مستقیم و عدم پوشش آن ها توسط نرخ پیمان، عدم دریافت پیش پرداخت مورد نیاز و تاثیر نبود برخی ردیف های ضروری بر ابلاغ دیرهنگام دستورکارها و نقشه ها از مهم ترین پیامدهای انحرافات فهرست بها در پروژه های عمرانی محسوب می شوند. تحلیل مقایسه ای نتایج مرحله اسنادی و یافته های پرسشنامه نشان می دهد که این ریسک ها می توانند منجر به افزایش هزینه ها، ایجاد مشکلات نقدینگی برای پیمانکار و بروز چالش های قراردادی در طول اجرای پروژه شوند. بر این اساس توجه بیشتر به دقت مطالعات اولیه، شناسایی کامل فعالیت ها و تنظیم دقیق فهرست بها می تواند نقش مهمی در کاهش این ریسک ها و بهبود مدیریت مالی و قراردادی پروژه های عمرانی ایفا کند.

کلیدواژه ها:

ریسک های مالی ، ریسک های قراردادی ، فهرست بها ، پروژه های عمرانی ، مدیریت ریسک